Bất đồng giữa gia đình và chuyên viên có thể xảy ra vì nhiều lý do: cách hiểu khác nhau về trẻ, mục tiêu khác nhau, rào cản ngôn ngữ, kinh nghiệm cũ, thông tin chưa đủ hoặc khuyến nghị không sống được trong đời sống gia đình. Bất đồng không nhất thiết là thất bại. Nếu được xử lý tốt, nó có thể giúp kế hoạch hỗ trợ trở nên rõ hơn và phù hợp hơn.
Điều nguy hiểm là khi bất đồng biến thành im lặng hoặc đổ lỗi. Gia đình có thể ngừng nói thật vì sợ bị đánh giá. Chuyên viên có thể nghĩ gia đình không hợp tác. Trẻ ở giữa có thể nhận một kế hoạch không còn phù hợp với mình.
Quay lại điều quan sát được
Thay vì tranh luận ai đúng, hai bên nên quay lại ví dụ cụ thể. Trẻ làm gì, khi nào, ở đâu, trước đó có gì xảy ra, sau đó người lớn làm gì, và điều gì giúp trẻ ổn hơn. Dữ liệu quan sát giúp giảm cảm giác bị phán xét.
Nếu gia đình thấy một điều ở nhà mà chuyên viên không thấy, thông tin đó vẫn có giá trị. Trẻ có thể cố gắng trong buổi trị liệu nhưng vỡ ra ở nhà. Nếu chuyên viên thấy một điều trong buổi trị liệu mà gia đình chưa thấy, cũng cần được giải thích rõ bằng ví dụ, không chỉ bằng thuật ngữ.
Một cuộc trao đổi tốt nên chuyển từ câu "anh chị không làm đúng" hoặc "chuyên viên không hiểu con tôi" sang câu "dữ liệu ở nhà và ở buổi trị liệu đang khác nhau; mình cần hiểu vì sao".
Tìm mục tiêu chung nhỏ nhất
Gia đình và chuyên viên có thể chưa đồng ý về phương pháp, nhưng có thể cùng muốn trẻ ngủ tốt hơn, bớt sợ đi học, giao tiếp rõ hơn, ăn an toàn hơn hoặc giảm nguy cơ bỏ chạy. Mục tiêu chung nhỏ giúp cuộc trao đổi có điểm tựa.
Sau đó, hai bên có thể thử một cách làm trong thời gian ngắn và xem kết quả. Ví dụ, thử lịch hình ảnh hai tuần, giảm số bài tập tại nhà, đổi cách báo trước chuyển hoạt động hoặc ghi lại phản ứng của trẻ sau giờ học. Thử nghiệm ngắn giúp giảm áp lực phải đúng ngay.
Nếu phương pháp được đề xuất làm gia đình quá tải hoặc trẻ sợ hãi, gia đình có quyền nói. Chuyên viên có trách nhiệm xem lại cách làm, không chỉ yêu cầu gia đình cố hơn.
Giữ tiếng nói của trẻ trong cuộc trao đổi
Khi người lớn bất đồng, tiếng nói của trẻ rất dễ bị mất. Trẻ có thể không nói được bằng lời đầy đủ, nhưng vẫn thể hiện qua hành vi, nét mặt, mức mệt, cách né tránh hoặc điều trẻ chọn khi có cơ hội. Những tín hiệu này nên được đưa vào cuộc trao đổi như dữ liệu quan trọng.
Nếu trẻ đủ khả năng tham gia, người lớn có thể hỏi bằng cách phù hợp: điều gì khó, điều gì con không muốn, điều gì giúp con yên tâm hơn. Nếu trẻ cần công cụ giao tiếp, tranh ảnh hoặc thời gian trả lời lâu hơn, cuộc họp nên tạo điều kiện cho điều đó. Kế hoạch hỗ trợ tốt không chỉ làm người lớn thấy hợp lý, mà còn giúp trẻ có thêm khả năng tham gia đời sống thật.
Dùng thông dịch và tóm tắt khi cần
Bất đồng dễ nặng hơn khi ngôn ngữ không rõ. Nếu gia đình không hiểu thuật ngữ hoặc chuyên viên không hiểu sắc thái gia đình nói, nên dùng thông dịch phù hợp và viết tóm tắt sau buổi gặp. Một từ dịch sai có thể làm khuyến nghị nghe nặng hơn hoặc nhẹ hơn thực tế.
Gia đình nên được mời hỏi lại. Nếu họ im lặng, không nên mặc định là đồng ý. Có thể họ chưa hiểu, ngại hỏi hoặc cần thời gian xử lý cảm xúc. Chuyên viên có thể kiểm tra hiểu bằng cách mời gia đình nói lại mục tiêu và bước tiếp theo bằng lời của mình.
Tóm tắt sau buổi gặp nên ghi rõ điều đã thống nhất, điều còn chưa thống nhất, ai sẽ làm gì và khi nào xem lại. Điều này giúp bất đồng không bị kéo dài thành mơ hồ.
Khi cần ý kiến thứ hai hoặc đổi người hỗ trợ
Có những trường hợp bất đồng không giải quyết được trong một hai buổi. Gia đình có thể cần ý kiến thứ hai, người giám sát chuyên môn, bác sĩ khác, nhà tâm lý hoặc kênh tư vấn địa phương. Việc hỏi thêm không phải là xúc phạm chuyên viên hiện tại; đó có thể là cách bảo vệ quyết định cho trẻ.
Tuy nhiên, gia đình cũng nên tránh đi quá nhiều nơi chỉ để tìm câu trả lời mình muốn nghe. Mỗi ý kiến mới cần được đặt cạnh dữ liệu về trẻ và đời sống gia đình. Nếu thông tin mâu thuẫn, hãy hỏi phạm vi, bằng chứng và bước thử an toàn.
Giao tiếp tôn trọng không có nghĩa là luôn đồng ý. Nó có nghĩa là không bỏ qua tiếng nói của bên còn lại và không để trẻ phải chịu một kế hoạch mà người lớn không còn hiểu cùng nhau.
Nguồn tham khảo
Các nguồn dưới đây được dùng để kiểm tra thực hành dựa trên chứng cứ, đạo đức và thông dịch trong dịch vụ.