Vốn từ của trẻ không chỉ tăng khi ngồi học thẻ hình. Trẻ học từ qua đồ vật thật, hành động thật, cảm xúc thật và những cuộc trò chuyện lặp lại trong ngày. Với trẻ chậm nói hoặc khó hiểu lời, sinh hoạt hằng ngày là nơi rất tốt để nuôi ngôn ngữ.
Điều quan trọng không phải là nói thật nhiều, mà là nói đúng lúc, vừa sức và có ý nghĩa với điều trẻ đang chú ý.
Theo sự chú ý của trẻ
Nếu trẻ đang nhìn quả chuối, người lớn có thể nói chuối vàng, bóc vỏ, ăn chuối. Nếu trẻ đang đẩy xe, có thể nói xe chạy, xe dừng, xe nhanh. Từ gắn với điều trẻ đang làm thường dễ hiểu hơn từ xuất hiện trong bài học rời rạc.
Gia đình có thể thêm từ mới vào hoạt động quen. Khi tắm, có nước ấm, xà phòng, trơn, lau khô. Khi ăn, có mềm, giòn, nóng, thêm, hết. Khi đi đường, có dừng, chờ, đông, ồn, qua đường.
Không cần bắt trẻ lặp lại ngay. Nếu trẻ nghe một từ nhiều lần trong tình huống có ý nghĩa, trẻ có thể hiểu trước khi nói. Hiểu từ cũng là một bước phát triển quan trọng.
Mở rộng lời của trẻ
Khi trẻ nói một từ, người lớn có thể thêm một chút. Trẻ nói bóng, người lớn nói bóng to hoặc con ném bóng. Khi trẻ nói nữa, người lớn nói con muốn thêm nước. Cách mở rộng này cho trẻ mẫu câu tự nhiên mà không làm cuộc trò chuyện bị ngắt.
Đọc sách cũng giúp vốn từ, nhưng nên đọc linh hoạt. Gia đình có thể chỉ tranh, nói về điều trẻ thích, liên hệ với đời thật và dừng ở trang trẻ chú ý. Với trẻ khó ngồi lâu, vài phút đọc vui vẫn có giá trị.
Nếu trẻ hiểu rất ít từ, mất từ đã có hoặc không dùng từ để giao tiếp, gia đình nên tìm tư vấn chuyên môn. Hỗ trợ vốn từ nên đi cùng quan sát nghe, hiểu, chơi, giao tiếp xã hội và môi trường ngôn ngữ của trẻ.
Nguồn tham khảo
Các nguồn dưới đây được dùng để kiểm tra phát triển vốn từ, can thiệp ngôn ngữ sớm và hỗ trợ gia đình.