Sau buổi trị liệu, gia đình thường được khuyên luyện thêm ở nhà. Lời khuyên này có thể rất hữu ích, vì trẻ cần cơ hội thực hành trong đời sống thật. Nhưng nếu luyện tập trở thành danh sách việc phải làm quá dài, gia đình và trẻ đều dễ mệt.
Luyện tập ở nhà không nên biến cha mẹ thành chuyên viên trị liệu thứ hai. Gia đình vẫn là gia đình. Mục tiêu là đưa một vài nguyên tắc hỗ trợ vào sinh hoạt hằng ngày, theo cách đủ nhẹ để duy trì.
Chọn một mục tiêu nhỏ
Nếu gia đình nhận nhiều bài tập cùng lúc, nên hỏi chuyên viên điều gì quan trọng nhất trong tuần này. Một mục tiêu nhỏ như chờ trẻ đáp lại trong trò bong bóng, để trẻ tự kéo khóa một phần, hoặc dùng hình ảnh trước giờ tắm có thể thực tế hơn nhiều mục tiêu lớn.
Mục tiêu nhỏ giúp gia đình biết mình đang làm gì và dễ nhận ra tiến triển. Khi trẻ làm được, gia đình có thể tăng dần hoặc chuyển sang tình huống khác.
Nếu một hoạt động khiến cả nhà căng thẳng mỗi ngày, cần trao đổi lại. Có thể mục tiêu đúng nhưng cách làm chưa phù hợp, hoặc thời điểm luyện không tốt.
Gắn luyện tập vào việc đang có sẵn
Gia đình không cần tạo thêm quá nhiều buổi học riêng. Nhiều kỹ năng có thể luyện trong bữa ăn, tắm, thay đồ, đi chơi, đọc sách hoặc chuẩn bị đi học. Khi kỹ năng gắn với việc thật, trẻ dễ hiểu ý nghĩa hơn.
Ví dụ, giao tiếp có thể luyện khi trẻ xin thêm nước. Vận động tinh có thể luyện khi mở hộp đồ ăn. Chuyển hoạt động có thể luyện trước giờ tắm. Tự chăm sóc có thể luyện khi mặc áo thật, không chỉ trên đồ chơi.
Cách này cũng giúp gia đình bớt cảm giác thiếu thời gian. Thay vì thêm một nhiệm vụ mới, gia đình thay đổi một chút trong nhiệm vụ đã có.
Giữ quan hệ quan trọng hơn hoàn thành bài
Nếu trẻ bắt đầu sợ khi thấy người lớn chuẩn bị luyện, có thể cách làm đang quá áp lực. Trẻ cần cảm giác thành công và được hiểu. Một hoạt động ngắn, vui và kết thúc tốt thường có giá trị hơn hoạt động dài khiến trẻ khóc.
Cha mẹ cũng cần quyền nghỉ. Có ngày trẻ mệt, cha mẹ mệt, hoặc gia đình có việc khác. Bỏ qua một buổi luyện không làm mọi tiến triển biến mất. Điều quan trọng là quay lại với kế hoạch vừa sức.
Gia đình nên nói thật với chuyên viên về điều làm được và không làm được. Chuyên viên cần thông tin đó để điều chỉnh, không phải để phán xét.
Chuyển bài tập thành thói quen có tín hiệu rõ
Trẻ dễ hợp tác hơn khi biết hoạt động bắt đầu và kết thúc như thế nào. Gia đình có thể dùng cùng một chỗ ngồi, cùng một bài hát ngắn, timer, hộp đồ dùng hoặc câu báo trước quen thuộc. Tín hiệu rõ giúp trẻ hiểu đây là hoạt động ngắn trong ngày, không phải yêu cầu bất ngờ kéo dài vô tận.
Với trẻ dễ quá tải, thời lượng ban đầu nên rất ngắn. Một phút thành công có thể tốt hơn mười phút căng thẳng. Khi trẻ hiểu nhịp hoạt động và vẫn giữ được quan hệ tích cực với người lớn, gia đình mới tăng dần độ khó.
Theo dõi điều gì thật sự chuyển sang đời sống
Một kỹ năng trong phòng trị liệu chỉ có ý nghĩa khi trẻ dùng được trong môi trường thật. Gia đình có thể ghi lại trẻ có dùng cử chỉ mới khi ăn không, có tự kéo khóa khi đi học không, có xin nghỉ trước khi bùng nổ không, hoặc có dùng hình ảnh khi ở nhà ông bà không. Những ví dụ này giúp chuyên viên biết kỹ năng đã khái quát hóa hay chưa.
Nếu trẻ chỉ làm được khi có đúng đồ chơi hoặc đúng người hướng dẫn, kế hoạch cần điều chỉnh. Mục tiêu không phải là biểu diễn tốt trong bài tập, mà là giúp trẻ tham gia đời sống hằng ngày dễ hơn.
Bảo vệ vai trò cha mẹ
Cha mẹ có thể hỗ trợ trị liệu, nhưng không nên bị đặt vào vị trí phải làm đúng mọi kỹ thuật. Nếu hướng dẫn quá phức tạp, chuyên viên cần đơn giản hóa. Nếu gia đình có nhiều con, công việc ca kíp, rào cản ngôn ngữ hoặc nhà chật, kế hoạch tại nhà phải tính đến những điều kiện đó.
Một kế hoạch tốt là kế hoạch gia đình có thể thật sự duy trì. Khi cha mẹ thấy mình luôn thất bại với bài tập, đó không chỉ là vấn đề động lực; có thể kế hoạch đang không phù hợp với đời sống gia đình.
Nguồn tham khảo
Các nguồn dưới đây được dùng để kiểm tra cách mô tả mục tiêu chức năng, gia đình tham gia trị liệu và đưa hỗ trợ vào sinh hoạt hằng ngày.