Vận động thô là những kỹ năng dùng các nhóm cơ lớn, như ngồi, đứng, đi, chạy, nhảy, leo trèo, giữ thăng bằng và ném bắt bóng. Những kỹ năng này không chỉ liên quan đến thể thao. Chúng ảnh hưởng đến việc trẻ chơi với bạn, tham gia sân trường, đi lại an toàn và tự tin khám phá môi trường.

Khi trẻ hay ngã, tránh leo trèo, sợ cầu thang hoặc không theo kịp bạn trong trò chơi vận động, gia đình có thể lo lắng. Điều cần làm không phải là so sánh trẻ với mọi bạn khác, mà là xem khó khăn này ảnh hưởng đến đời sống của trẻ ra sao.

Vận động thô giúp trẻ tham gia thế giới

Trẻ học nhiều điều qua cơ thể. Khi chạy, nhảy, bò, leo và giữ thăng bằng, trẻ không chỉ rèn cơ mà còn học khoảng cách, sức mạnh, phối hợp, tự tin và giới hạn an toàn. Nếu trẻ ít vận động vì sợ hoặc khó, cơ hội chơi và giao tiếp với bạn cũng có thể giảm.

Gia đình nên quan sát trẻ trong hoạt động thật. Trẻ có dám thử sân chơi không, có lên xuống cầu thang an toàn không, có mệt nhanh không, có tránh trò cần thăng bằng không. Những thông tin này hữu ích hơn việc chỉ nói trẻ vụng.

Nếu trẻ có bệnh lý, sinh non, trương lực cơ khác thường, đau hoặc mất kỹ năng vận động, cần trao đổi với bác sĩ hoặc chuyên viên phù hợp.

Hỗ trợ nên gắn với niềm vui vận động

Không phải trẻ nào cũng thích cùng một kiểu vận động. Có trẻ thích chạy, có trẻ thích nước, có trẻ thích nhảy trên đệm, có trẻ thích đi bộ cùng cha mẹ. Hỗ trợ vận động nên bắt đầu từ hoạt động trẻ có thể tham gia an toàn và có chút hứng thú.

Gia đình có thể tạo cơ hội vận động ngắn trong ngày, như leo cầu thang cùng người lớn, ném bóng mềm, đi thăng bằng trên đường kẻ, chơi công viên lúc vắng hoặc nhảy theo bài hát. Điều quan trọng là hoạt động vừa sức và kết thúc trước khi trẻ quá mệt hoặc quá sợ.

Nếu trẻ cần trị liệu, chuyên viên có thể giúp xác định mục tiêu như thăng bằng, phối hợp, sức mạnh, lập kế hoạch vận động hoặc an toàn trong môi trường.

Không biến vận động thành xấu hổ

Một số trẻ tránh vận động vì từng bị cười, bị thúc ép hoặc bị so sánh. Nếu người lớn nói con yếu quá, sao không làm được như bạn, trẻ có thể càng rút lui. Trẻ cần cơ hội thử mà không bị chê.

Ở trường, giáo viên có thể điều chỉnh hoạt động để trẻ tham gia ở mức phù hợp. Mục tiêu không phải mọi trẻ đều vận động giống nhau, mà là mỗi trẻ có cơ hội an toàn để tham gia và phát triển.

Vận động thô là một phần của chất lượng sống. Khi trẻ cảm thấy cơ thể mình có thể làm được nhiều hơn, trẻ thường có thêm tự tin trong chơi, học và giao tiếp.

Nhìn vận động qua môi trường, không chỉ qua cơ thể trẻ

Một trẻ có thể gặp khó ở sân chơi đông nhưng lại vận động tốt ở công viên vắng. Một trẻ có thể sợ cầu thang vì tay vịn quá cao, ánh sáng chói hoặc người phía sau thúc vội. Vì vậy, đánh giá vận động trong đời sống cần nhìn cả môi trường, nhịp hoạt động và mức an toàn.

Gia đình có thể ghi lại trẻ tham gia tốt hơn ở đâu, lúc nào trong ngày, với ai và sau bao lâu thì mệt. Thông tin này giúp chuyên viên phân biệt giữa khó khăn về sức mạnh, phối hợp, cảm giác, chú ý, lo âu hoặc đơn giản là môi trường chưa phù hợp.

Tạo cơ hội vận động không cạnh tranh

Một số trẻ tránh vận động vì mọi hoạt động đều biến thành thi xem ai nhanh hơn, mạnh hơn hoặc giỏi hơn. Gia đình và trường học có thể tạo các hoạt động không cạnh tranh như đi bộ khám phá, leo thấp, ném bóng vào rổ gần, chơi thăng bằng theo câu chuyện hoặc nhảy theo nhạc. Khi không bị so sánh, trẻ có nhiều cơ hội thử hơn.

Đối với giáo dục hòa nhập, mục tiêu không phải là trẻ làm giống bạn trong mọi trò. Mục tiêu là trẻ được tham gia an toàn, có vai trò trong nhóm và dần mở rộng khả năng cơ thể.

Khi vận động liên quan đến an toàn

Nếu trẻ thường xuyên ngã, không nhận ra nguy hiểm khi chạy, khó dừng lại, tránh cầu thang hoàn toàn hoặc có dấu hiệu đau, gia đình nên tìm tư vấn phù hợp. Với trẻ có bệnh lý thần kinh, cơ xương khớp, động kinh hoặc tiền sử sinh non, việc hỏi bác sĩ càng quan trọng.

Người lớn cũng nên tránh hai cực: bảo vệ quá mức khiến trẻ mất cơ hội vận động, hoặc ép trẻ vào hoạt động quá khó khiến trẻ sợ cơ thể mình. Hỗ trợ tốt tìm vùng thử thách vừa đủ, nơi trẻ có thể thành công với mức trợ giúp hợp lý.

Nguồn tham khảo

Các nguồn dưới đây được dùng để kiểm tra cách mô tả mốc vận động, tham gia sinh hoạt và khi gia đình nên trao đổi nếu có lo lắng.