Một số trẻ dễ mệt trong nơi có đèn sáng, ánh sáng nhấp nháy, màn hình, bảng nhiều chữ hoặc lớp học đầy đồ trang trí. Trẻ có thể nheo mắt, tránh nhìn, đau đầu, cáu gắt, cúi mặt xuống bàn hoặc khó tập trung. Nếu chỉ nhìn hành vi, người lớn có thể nghĩ trẻ thiếu chú ý.
Nhạy cảm với ánh sáng và hình ảnh cần được xem cùng môi trường. Không phải trẻ nào cũng cần phòng tối; nhiều khi chỉ cần giảm bớt kích thích, làm thông tin rõ hơn và cho mắt có thời gian nghỉ.
Phân biệt quá tải thị giác với vấn đề thị lực
Gia đình và giáo viên nên quan sát nơi nào trẻ khó nhất. Trẻ có khó dưới đèn mạnh, trước màn hình lâu, khi nhìn bảng xa, khi đọc trang nhiều chữ hay khi bàn học có quá nhiều đồ không. Nếu trẻ thường nheo mắt, nghiêng đầu, nhìn rất gần, tránh nhìn bảng, đau đầu hoặc than mờ, cần kiểm tra thị lực hoặc hỏi bác sĩ. Khác biệt cảm giác và vấn đề mắt có thể giống nhau ở bề ngoài.
Khi đã loại trừ hoặc đang xử lý vấn đề thị lực, môi trường vẫn cần được điều chỉnh. Một trẻ đeo kính đúng vẫn có thể quá tải vì ánh sáng nhấp nháy, nền trang trí dày hoặc quá nhiều chữ xuất hiện cùng lúc.
Làm thông tin nhìn thấy rõ hơn
Ở nhà và lớp học, có thể thử vị trí ngồi ít chói, tài liệu ít rối hơn, khoảng nghỉ mắt, giảm đồ gây phân tâm quanh bàn học hoặc che bớt phần chưa cần đọc. Khi dùng màn hình, cần chú ý độ sáng, thời lượng và việc trẻ có thể chuyển mắt ra xa sau một thời gian. Với trẻ khó nhìn trang nhiều chữ, việc chia nhỏ nội dung có thể giúp trẻ giữ sự chú ý tốt hơn mà không cần cố chịu đựng.
Giáo viên có thể kiểm tra xem trẻ đang không làm bài vì không hiểu, vì mỏi mắt, vì trang quá rối hay vì môi trường quá sáng. Cùng là nhìn xuống bàn, nhưng nguyên nhân có thể rất khác nhau.
Hỗ trợ tốt là giúp trẻ tiếp cận thông tin bằng mắt mà không phải dùng quá nhiều sức. Nếu điều chỉnh ánh sáng và tài liệu làm trẻ học được lâu hơn, đó là dữ liệu quan trọng cho kế hoạch hỗ trợ.
Gia đình có thể ghi lại dấu hiệu sau các hoạt động nhìn nhiều: trẻ có đau đầu, dụi mắt, cáu, tránh đọc, khó ngủ sau màn hình hoặc mệt hơn ở nơi đèn mạnh không. Ghi thời điểm và môi trường giúp phân biệt vấn đề ánh sáng, thời lượng màn hình, khó đọc, thị lực hoặc quá tải chung.
Ở trường, điều chỉnh thị giác nên được thử cụ thể. Ví dụ, giảm trang trí quanh bảng, dùng phiếu ít chữ hơn, cho trẻ dùng thước che dòng, đặt chỗ ngồi tránh chói hoặc cho nghỉ mắt sau hoạt động màn hình. Nếu trẻ vẫn khó dù đã điều chỉnh, gia đình nên kiểm tra thị lực và trao đổi thêm với chuyên viên, vì cảm giác và sức khỏe mắt có thể cùng tồn tại.
Không nên giải thích mọi khó chịu bằng cảm giác
Nhạy cảm ánh sáng có thể liên quan đến xử lý cảm giác, nhưng cũng có thể liên quan đến vấn đề mắt, đau đầu, mệt ngủ, thuốc, căng thẳng hoặc môi trường học quá rối. Nếu trẻ than đau, nhìn mờ, né đọc, nghiêng đầu nhiều hoặc thay đổi đột ngột, gia đình nên hỏi bác sĩ hoặc kiểm tra thị lực. Điều chỉnh lớp học không nên làm chậm việc kiểm tra sức khỏe khi có dấu hiệu rõ.
Ngược lại, nếu thị lực bình thường, trẻ vẫn có thể cần hỗ trợ thị giác. Một kết quả khám mắt tốt không phủ nhận việc trẻ quá tải trong lớp có đèn mạnh hoặc tài liệu quá dày. Cần nhìn cả sức khỏe mắt và cách môi trường trình bày thông tin.
Điều chỉnh nên giúp trẻ tham gia, không làm trẻ bị tách biệt
Nếu trẻ cần ngồi tránh chói hoặc dùng tài liệu đơn giản hơn, giáo viên nên giải thích theo cách không làm trẻ xấu hổ. Có thể thay đổi bố trí lớp cho nhiều học sinh cùng được lợi, như giảm trang trí quanh bảng, dùng phông chữ dễ đọc hơn hoặc chia tài liệu thành phần nhỏ. Khi hỗ trợ trở thành cải thiện môi trường chung, trẻ ít bị cảm giác mình là người khác biệt.
Gia đình cũng nên hỏi trẻ điều gì giúp mắt dễ chịu hơn nếu trẻ đủ khả năng trả lời. Một số trẻ thích ánh sáng dịu, một số cần ngồi gần bảng, một số cần ít đồ trên bàn, một số cần nghỉ mắt sau màn hình. Không có một công thức cho mọi trẻ. Điều chỉnh tốt là điều chỉnh được kiểm tra bằng phản ứng thật của trẻ.
Nguồn tham khảo
Các nguồn dưới đây được dùng để kiểm tra cảm giác thị giác, quá tải cảm giác và điều chỉnh môi trường.