Bắt đầu đi nhà trẻ ở Nhật Bản có thể là thay đổi rất lớn với trẻ và gia đình. Trẻ phải làm quen với người chăm sóc mới, đồ dùng mới, bữa ăn, ngủ trưa, lịch sinh hoạt, tiếng Nhật và quy tắc nhóm. Với trẻ cần hỗ trợ phát triển, sự thay đổi này cần được chuẩn bị kỹ hơn, nhưng không nên biến thành áp lực cho trẻ phải thích nghi ngay.
Nhà trẻ ở Nhật có nhiều loại hình và cách vận hành khác nhau. Gia đình cần hỏi trực tiếp cơ sở và địa phương, vì đồ dùng, thời gian gửi, hỗ trợ y tế, ăn uống và cách liên lạc có thể khác nhau.
Chia sẻ thông tin về trẻ trước khi khó khăn xảy ra
Gia đình nên nói với giáo viên về cách trẻ gọi người lớn, cách trẻ báo đói, đau, buồn vệ sinh, điều trẻ sợ, món trẻ không ăn được, dị ứng, thuốc nếu có, và cách giúp trẻ bình tĩnh. Nếu trẻ dùng tiếng Việt ở nhà, hãy nói rõ trẻ hiểu những từ nào, dùng cử chỉ gì và có thể cần thời gian để hiểu tiếng Nhật.
Nếu trẻ nhạy cảm với âm thanh, ánh sáng, quần áo, mùi thức ăn hoặc nhà vệ sinh, giáo viên cần biết trước. Điều này giúp nhà trẻ không hiểu nhầm phản ứng của trẻ là bướng bỉnh hoặc không nghe lời.
Gia đình có thể chuẩn bị một bản tóm tắt ngắn bằng tiếng Nhật dễ hiểu, kèm vài từ tiếng Việt trẻ hay dùng. Bản tóm tắt không cần dài; quan trọng là giúp giáo viên biết khi trẻ khóc, chạy đi hoặc im lặng thì nên nhìn điều gì.
Làm quen theo nhịp của trẻ và của cơ sở
Nhiều cơ sở có thời gian làm quen, nhưng độ dài và cách làm có thể khác nhau. Với trẻ cần hỗ trợ, gia đình nên hỏi liệu có thể tăng thời gian từng bước, mang đồ quen, dùng ảnh lịch trình hoặc trao đổi ngắn cuối ngày không. Khi trẻ mệt sau giờ nhà trẻ, buổi tối ở nhà nên giảm yêu cầu mới.
Nếu trẻ khó ăn hoặc khó ngủ trưa, đừng chỉ hỏi hôm nay con có ngoan không. Hãy hỏi trẻ ăn được phần nào, khó ở mùi hay kết cấu nào, ngủ ở vị trí nào, có cần vật quen không. Những chi tiết này giúp điều chỉnh thực tế hơn.
Nhà trẻ là nơi trẻ học sống trong nhóm. Khi gia đình và giáo viên trao đổi sớm, trẻ có nhiều cơ hội cảm thấy an toàn trước khi học các kỹ năng mới.
Gia đình cũng nên hỏi cách nhà trẻ báo thông tin hằng ngày. Có nơi dùng sổ liên lạc, có nơi dùng ứng dụng, có nơi trao đổi rất ngắn lúc đón trẻ. Nếu tiếng Nhật còn khó, gia đình có thể thống nhất vài mục cần biết nhất như ăn, ngủ, đi vệ sinh, khóc nhiều, va chạm hoặc sức khỏe. Thông tin đều đặn giúp gia đình không phải đoán vì sao trẻ mệt sau khi về nhà.
Khi trẻ mới đi nhà trẻ, một số thay đổi ở nhà là bình thường: bám cha mẹ hơn, ngủ không đều, ăn ít hơn hoặc dễ cáu. Nhưng nếu trẻ hoảng sợ kéo dài, sụt cân, mất ngủ nặng, tự làm đau hoặc phản ứng quá mạnh mỗi ngày, gia đình nên trao đổi lại với cơ sở và nơi tư vấn. Làm quen không có nghĩa là trẻ phải chịu đựng một mình.
Ngôn ngữ gia đình vẫn là nền an toàn của trẻ
Một số gia đình lo rằng tiếp tục dùng tiếng Việt ở nhà sẽ làm trẻ chậm tiếng Nhật. Nhưng với trẻ mới vào nhà trẻ, ngôn ngữ quen thuộc của gia đình thường là nơi trẻ được giải thích, được dỗ dành và giữ quan hệ. Gia đình không cần bỏ tiếng Việt chỉ vì trẻ bắt đầu nghe tiếng Nhật ở lớp.
Điều thực tế hơn là chia sẻ với giáo viên vài từ tiếng Việt quan trọng như đau, nước, mẹ, đi vệ sinh, không, nữa, xong. Nếu trẻ nghe được một vài từ quen trong lúc căng thẳng, trẻ có thể bình tĩnh hơn. Đồng thời, gia đình có thể học vài từ tiếng Nhật nhà trẻ hay dùng để hiểu sổ liên lạc và nói chuyện với trẻ về ngày học.
Những tuần đầu nên giảm yêu cầu ngoài nhà trẻ
Đi nhà trẻ mới là một công việc lớn với trẻ. Trẻ phải xử lý âm thanh, mùi, bạn bè, người lớn mới, đồ ăn, ngủ trưa và chia tay cha mẹ. Vì vậy, trong vài tuần đầu, gia đình nên giảm bớt hoạt động mới nếu có thể. Buổi tối có thể cần lịch quen, đồ ăn an toàn, thời gian yên tĩnh và ít yêu cầu luyện thêm.
Nếu gia đình thấy trẻ chỉ khó ở nhà sau khi bắt đầu nhà trẻ, điều đó không nhất thiết có nghĩa là trẻ ghét nhà trẻ. Có thể trẻ đã cố gắng rất nhiều ở lớp và xả căng thẳng khi về nơi an toàn. Ghi lại nhịp này giúp gia đình trao đổi với giáo viên để điều chỉnh thời gian làm quen, giấc ngủ trưa hoặc cách chuyển từ lớp về nhà.
Nguồn tham khảo
Các nguồn dưới đây được dùng để kiểm tra thông tin nuôi con, nhà trẻ và hỗ trợ gia đình người nước ngoài tại Nhật.