Thể thao có thể giúp trẻ vận động, ngủ tốt hơn, gặp bạn mới và có cảm giác thuộc về nhóm. Nhưng với trẻ cần hỗ trợ phát triển, thể thao cũng có thể đi kèm tiếng ồn, luật phức tạp, cạnh tranh, va chạm cơ thể, thay đổi nhanh và áp lực phải làm giống bạn khác.
Vì vậy, câu hỏi không phải là trẻ có nên chơi thể thao hay không. Câu hỏi là hoạt động nào, cách tổ chức nào và mức hỗ trợ nào giúp trẻ tham gia an toàn, vui vẻ và có ý nghĩa.
Chọn hoạt động theo cơ thể, sức khỏe và sở thích của trẻ
Một số trẻ thích chạy, bơi, leo trèo, đạp xe hoặc võ thuật. Một số trẻ hợp với hoạt động nhịp chậm, ít va chạm, có luật rõ hoặc có thể luyện từng bước. Gia đình nên quan sát trẻ thích vận động kiểu nào, dễ mệt lúc nào, có sợ tiếng còi hoặc đám đông không, và trẻ có hiểu luật qua lời nói hay cần hình ảnh.
Nếu trẻ có DCD, động kinh, khó thở, vấn đề tim mạch, đau, nguy cơ té ngã hoặc tình trạng y tế khác, gia đình cần hỏi bác sĩ hoặc chuyên viên trước khi tham gia hoạt động có nguy cơ. Bài viết này không thay thế tư vấn y tế.
Thành tích không nên là tiêu chí đầu tiên. Với nhiều trẻ, mục tiêu ban đầu chỉ là đến được nơi tập, hiểu một phần luật, tham gia vài phút, biết xin nghỉ và kết thúc mà không quá kiệt sức. Những mục tiêu nhỏ này vẫn là tham gia thật.
Người hướng dẫn cần biết cách điều chỉnh
Điều chỉnh có thể là giảm thời lượng, dùng hình ảnh giải thích luật, cho trẻ đứng ở vị trí ít ồn, có người mẫu làm trước, chia nhiệm vụ nhỏ hoặc cho phép nghỉ giữa hoạt động. Với trẻ nhạy cảm âm thanh, va chạm hoặc thay đổi bất ngờ, cần chuẩn bị kỹ hơn trước khi vào nhóm đông.
Người hướng dẫn không cần biết mọi chẩn đoán của trẻ, nhưng cần biết điều gì giúp trẻ an toàn. Gia đình có thể trao đổi trước về dấu hiệu trẻ quá tải, cách trẻ xin nghỉ, điều không nên làm như mắng trước nhóm, và cách gọi phụ huynh khi có vấn đề.
Nếu huấn luyện viên chỉ dùng mắng, so sánh, phạt thể lực hoặc ép trẻ chịu đựng, gia đình nên xem lại. Thể thao hòa nhập cần giữ an toàn và phẩm giá, không chỉ yêu cầu trẻ thích nghi.
Thể thao có thể là cầu nối xã hội
Khi được hỗ trợ tốt, thể thao không chỉ rèn cơ thể. Trẻ còn học chờ lượt, hiểu luật, xử lý thắng thua, nhờ giúp đỡ và cảm nhận mình là một phần của nhóm. Đây là những trải nghiệm xã hội quan trọng, đặc biệt với trẻ khó tham gia giờ chơi tự do ở trường.
Người lớn nên chú ý cách bạn bè tương tác với trẻ. Trẻ có được gọi tên không, có vai trò không, có bị bỏ lại cuối hàng không, có bị cười khi làm sai không? Hòa nhập không phải chỉ là cho trẻ vào sân.
Một số trẻ cần vai trò khác để bắt đầu, như phát bóng, đếm lượt, chuẩn bị dụng cụ hoặc tham gia phần khởi động. Vai trò phù hợp giúp trẻ thuộc về trước khi làm được toàn bộ kỹ năng.
Theo dõi sau buổi tập
Trẻ có thể cố gắng rất nhiều trong buổi tập rồi bùng nổ khi về nhà. Gia đình nên quan sát giấc ngủ, đau cơ, ăn uống, cảm xúc, mức mệt và thái độ của trẻ trước buổi tiếp theo. Nếu hoạt động làm trẻ sợ, mất ngủ hoặc đau kéo dài, cần điều chỉnh.
Một trải nghiệm thể thao tốt có thể mở thêm cánh cửa cộng đồng cho trẻ và gia đình. Nhưng thể thao chỉ thật sự có ích khi trẻ được tham gia bằng cơ thể thật, nhu cầu thật và nhịp phát triển thật của mình.
Nguồn tham khảo
Các nguồn dưới đây được dùng để kiểm tra khuyến nghị về vận động, giấc ngủ và tham gia của trẻ.