Trẻ có thể lặp âm, kéo dài âm, bị kẹt ở đầu câu hoặc dừng lại khi đang nói. Một số giai đoạn không lưu loát có thể xuất hiện khi trẻ phát triển ngôn ngữ nhanh. Nhưng nếu nói lắp kéo dài, làm trẻ căng thẳng, tránh nói hoặc bị trêu chọc, gia đình nên tìm tư vấn chuyên môn.
Điều quan trọng là trẻ cần cảm thấy lời nói của mình đáng được nghe, kể cả khi câu nói chưa trôi chảy.
Phản ứng của người lớn ảnh hưởng đến cảm giác của trẻ
Khi trẻ nói lắp, người lớn thường muốn giúp bằng cách nói chậm lại, nói lại đi, hít thở đi hoặc nghĩ kỹ rồi nói. Những câu này có thể xuất phát từ ý tốt, nhưng đôi khi làm trẻ chú ý nhiều hơn vào lỗi và căng thẳng hơn.
Gia đình có thể giữ ánh mắt tự nhiên, chờ trẻ nói hết, trả lời nội dung trẻ muốn nói và giảm nhịp cuộc trò chuyện. Nếu cần, người lớn tự nói chậm hơn một chút thay vì yêu cầu trẻ phải nói chậm. Không nên bắt trẻ biểu diễn nói trước người khác khi trẻ không muốn.
Ở trường, giáo viên cần bảo vệ trẻ khỏi trêu chọc và không gọi bất ngờ nếu điều đó làm trẻ sợ. Có thể thỏa thuận trước với trẻ cách tham gia đọc, trả lời hoặc thuyết trình.
Khi nào nên hỏi nhà ngôn ngữ trị liệu
Gia đình nên tìm tư vấn nếu nói lắp kéo dài, tăng nặng, trẻ căng mặt hoặc cơ thể khi nói, né tránh từ, né tránh tình huống nói, có người thân nói lắp, hoặc gia đình rất lo. Đánh giá không có nghĩa là trẻ sẽ bị gắn nhãn nặng nề; nó giúp hiểu tình hình và chọn hỗ trợ phù hợp.
Mục tiêu của hỗ trợ không chỉ là lời nói trôi chảy tuyệt đối. Trẻ cần giao tiếp tự tin, được tham gia và biết rằng mình không có lỗi khi nói lắp.
Nếu trẻ dùng hai ngôn ngữ, nên trao đổi với chuyên viên về cả hai ngôn ngữ. Không nên tự ý cắt bỏ một ngôn ngữ gia đình yêu thương chỉ vì lo nói lắp, trừ khi có khuyến nghị chuyên môn cụ thể.
Nguồn tham khảo
Các nguồn dưới đây được dùng để kiểm tra nói lắp, độ lưu loát lời nói và hỗ trợ trẻ trong giao tiếp.