Từ ba đến năm tuổi, trẻ thường có nhiều cơ hội ra khỏi không gian gia đình. Trẻ đi nhà trẻ, mẫu giáo, chơi với bạn, nghe chỉ dẫn nhóm và bắt đầu cần nhiều kỹ năng tự chăm sóc hơn. Vì vậy, những khó khăn phát triển cũng có thể rõ hơn trong môi trường tập thể.
Gia đình nên nhìn phát triển ở giai đoạn này theo nhiều mặt: trẻ giao tiếp ra sao, chơi với bạn thế nào, hiểu quy tắc nhóm không, tự chăm sóc đến đâu và điều gì làm trẻ quá tải. Một trẻ không cần giống bạn khác, nhưng cần được hỗ trợ nếu khó khăn làm trẻ không thể tham gia an toàn.
Môi trường nhóm cho thấy nhu cầu mới
Ở nhà, trẻ có thể khá ổn vì người lớn hiểu thói quen của trẻ. Ở lớp, trẻ phải chờ lượt, chia sẻ đồ, nghe lời cô, chuyển hoạt động và xử lý tiếng ồn. Nếu trẻ khó ở lớp nhưng ít khó ở nhà, điều đó không có nghĩa trẻ cố tình. Nó cho thấy môi trường nhóm đang tạo yêu cầu mới.
Gia đình nên hỏi giáo viên về tình huống cụ thể. Trẻ khó trong giờ ăn, giờ chơi, hoạt động bàn hay khi ra sân. Câu trả lời giúp gia đình biết cần hỗ trợ giao tiếp, cảm giác, vận động, cảm xúc hay kỹ năng xã hội.
Nếu trẻ ít chơi với bạn, thường bị hiểu lầm, hoặc không có cách xin giúp, gia đình có thể cần trao đổi với chuyên viên và nhà trường.
Chuẩn bị đi học không chỉ là chữ số
Nhiều gia đình nghĩ ba đến năm tuổi là lúc chuẩn bị chữ, số và cầm bút. Những kỹ năng này có ích, nhưng chưa đủ. Trẻ cũng cần hiểu chỉ dẫn, tự đi vệ sinh ở mức phù hợp, mặc cởi đơn giản, chờ lượt, nói nhu cầu và bình tĩnh sau thay đổi.
Nếu trẻ gặp khó ở nhiều hoạt động sinh hoạt, hỗ trợ nên bắt đầu từ đời sống thật. Ví dụ, dùng hình ảnh cho nề nếp, chia nhỏ bước mặc đồ, hoặc dạy câu xin nghỉ. Những điều này có thể giúp trẻ tham gia lớp học tốt hơn.
Giai đoạn mẫu giáo là thời điểm tốt để người lớn phối hợp sớm, trước khi khó khăn tích tụ thành áp lực khi vào tiểu học.
Nguồn tham khảo
Các nguồn dưới đây được dùng để kiểm tra mốc phát triển, giáo dục hòa nhập và theo dõi phát triển trong giai đoạn trước tuổi học.