Khi trẻ đi lạc, bị thương, có cơn động kinh, quá tải nghiêm trọng hoặc gặp nguy hiểm, gia đình có thể phải giao tiếp với cảnh sát, cấp cứu hoặc nhân viên công cộng. Trong lúc hoảng, việc giải thích bằng tiếng Nhật hoặc tiếng nước ngoài càng khó hơn.

Chuẩn bị thông tin trước giúp người hỗ trợ hiểu trẻ nhanh hơn và giảm nguy cơ hiểu nhầm hành vi của trẻ.

Trong tình huống khẩn cấp, hành vi của trẻ có thể bị hiểu sai. Trẻ không nhìn vào mắt có thể bị nghĩ là không nghe. Trẻ bỏ chạy có thể bị xem là chống đối. Trẻ không trả lời câu hỏi dài có thể bị cho là cố tình im lặng. Vì vậy, gia đình cần chuẩn bị cách giải thích ngắn, cụ thể và dễ hành động.

Mô tả hành vi bằng thông tin cụ thể

Gia đình có thể chuẩn bị câu ngắn như trẻ không nói được khi sợ, trẻ có thể chạy khi người lạ đến gần, trẻ không hiểu câu hỏi dài, hoặc trẻ cần người nói chậm và giữ khoảng cách. Những thông tin này hữu ích hơn việc chỉ nói tên chẩn đoán.

Nếu trẻ có nguy cơ y tế, cần nói rõ thuốc, dị ứng, cơn động kinh hoặc hướng xử trí đã được bác sĩ hướng dẫn.

Câu chuẩn bị nên tránh thuật ngữ khó nếu người nghe không quen. Thay vì nói một chẩn đoán rồi dừng lại, hãy thêm điều người hỗ trợ cần làm. Ví dụ, trẻ cần người nói chậm, đứng bên cạnh thay vì đứng trước mặt, không chạm bất ngờ, cho trẻ thấy thẻ hình, hoặc gọi phụ huynh trước khi hỏi nhiều câu. Thông tin càng cụ thể, khả năng hỗ trợ đúng càng cao.

Gia đình cũng nên chuẩn bị cách nói về ngôn ngữ. Nếu trẻ hiểu tiếng Việt tốt hơn tiếng Nhật, hoặc phụ huynh cần thông dịch, điều đó cần được nói sớm. Trong lúc hoảng, nhiều người quay về ngôn ngữ mẹ đẻ; đây không phải là thiếu hợp tác, mà là phản ứng tự nhiên khi căng thẳng.

Mang theo thẻ thông tin khẩn cấp

Thẻ nên có số liên hệ, ngôn ngữ gia đình dùng, cách giao tiếp với trẻ và điều không nên làm nếu trẻ quá tải. Với gia đình Việt Nam tại Nhật Bản, thẻ song ngữ có thể giúp trong nhiều tình huống.

Tuy nhiên, thẻ chỉ nên chứa thông tin cần thiết. Trẻ vẫn có quyền riêng tư.

Một thẻ hữu ích thường ngắn hơn nhiều so với hồ sơ y tế. Nó có thể ghi tên gọi, số điện thoại người chăm sóc, ngôn ngữ chính, cách trẻ giao tiếp, điều làm trẻ sợ hơn, điều giúp trẻ bình tĩnh và thông tin y tế khẩn cấp nếu có. Nếu trẻ có nguy cơ đi lạc, có thể thêm địa điểm thường đến hoặc cách tiếp cận an toàn.

Thẻ nên được cập nhật khi số điện thoại, thuốc, trường học hoặc nhu cầu giao tiếp thay đổi. Nếu trẻ lớn, hãy giải thích cho trẻ biết thẻ dùng để làm gì và ai có thể xem. Điều này giúp thẻ không trở thành thứ người lớn áp đặt bí mật lên trẻ.

Tập nói trong điều kiện bình thường

Gia đình có thể luyện vài câu ngắn trước, không đợi đến khi có sự cố. Phụ huynh có thể viết sẵn câu bằng tiếng Nhật, tiếng Việt hoặc ngôn ngữ cần dùng, rồi để trong điện thoại. Khi căng thẳng, việc đọc từ ghi chú thường dễ hơn phải tự nghĩ.

Nếu trẻ có thể tham gia, trẻ cũng có thể học một câu hoặc một hành động an toàn, chẳng hạn đưa thẻ, chỉ vào số điện thoại, hoặc đi theo người lớn đã được thống nhất. Với trẻ không nói được khi sợ, công cụ giao tiếp đơn giản càng quan trọng.

Sau sự cố cần xem lại kế hoạch

Khi tình huống đã qua, gia đình nên ghi lại điều gì đã hiệu quả, điều gì làm trẻ sợ hơn và thông tin nào còn thiếu. Trường học hoặc trung tâm cũng cần được cập nhật nếu sự cố liên quan đến nơi đó.

Giao tiếp khẩn cấp tốt là cầu nối giữa an toàn và sự tôn trọng dành cho trẻ.

Sau sự cố, gia đình có thể thấy xấu hổ hoặc muốn quên thật nhanh. Nhưng vài ghi chú ngắn có thể giúp lần sau an toàn hơn: ai đã hiểu trẻ tốt, câu nào gây hiểu nhầm, thông tin nào trên thẻ thiếu, và có cần thông báo cho trường không. Nếu người hỗ trợ đã làm điều phù hợp, gia đình cũng có thể ghi lại để dùng lại trong kế hoạch.

Mục tiêu không phải là kiểm soát mọi tình huống. Không ai làm được điều đó. Mục tiêu là giảm số điều người khác phải đoán khi trẻ đang dễ tổn thương nhất.

Nguồn tham khảo

Các nguồn dưới đây được dùng để kiểm tra chuẩn bị khẩn cấp, sơ tán và thông tin cho người cần hỗ trợ.