Khi trẻ kể chuyện hôm nay ở trường, kể lại một chuyến đi hoặc giải thích vì sao đồ chơi bị hỏng, trẻ đang dùng nhiều kỹ năng ngôn ngữ cùng lúc. Trẻ cần nhớ sự kiện, sắp xếp thứ tự, chọn từ, tạo câu, nói về người khác và giải thích nguyên nhân. Đây là kỹ năng kể chuyện.
Kỹ năng kể chuyện liên quan đến hội thoại, đọc hiểu, viết văn và học tập ở trường. Trẻ không cần kể hay như người lớn, nhưng cần có cơ hội được kể theo cách của mình.
Nghe câu chuyện của trẻ trước khi sửa
Nhiều trẻ kể chuyện rời rạc: con đi, bạn khóc, cô nói, rồi xe. Người lớn có thể không hiểu nhưng đừng vội cắt ngang để hỏi dồn. Trước hết, hãy cho trẻ cảm giác câu chuyện của mình đáng được nghe.
Sau đó, người lớn có thể giúp bằng câu hỏi vừa đủ. Ai ở đó. Chuyện gì xảy ra trước. Sau đó con làm gì. Bạn cảm thấy thế nào. Nếu trẻ khó trả lời, có thể dùng ảnh, đồ vật, tranh vẽ hoặc lịch trong ngày để gợi nhớ.
Với trẻ song ngữ, trẻ có thể kể một phần bằng tiếng Việt, một phần bằng tiếng Nhật. Điều này vẫn có giá trị giao tiếp. Gia đình có thể giúp trẻ nối nghĩa giữa hai ngôn ngữ thay vì bắt trẻ chỉ dùng một ngôn ngữ trong mọi câu.
Kể chuyện trong việc nhỏ hằng ngày
Gia đình không cần giờ học riêng để luyện kể chuyện. Sau khi nấu ăn, có thể nói mình rửa rau, cắt rau, cho vào nồi, rồi ăn. Sau khi đi công viên, có thể xem lại ảnh và kể con leo cầu trượt, trời mưa, mình về nhà. Khi đọc sách, có thể hỏi nhân vật muốn gì và vì sao.
Điều quan trọng là dùng câu tự nhiên, không biến mọi lần kể thành kiểm tra. Nếu trẻ chỉ nói một từ, người lớn có thể mở rộng thành câu ngắn. Nếu trẻ kể sai thứ tự, có thể nhẹ nhàng đặt lại bằng tranh hoặc ảnh.
Nếu trẻ lớn vẫn rất khó kể lại sự kiện, khó hiểu truyện, khó viết câu chuyện hoặc thường bị hiểu nhầm ở lớp, gia đình nên trao đổi với giáo viên và nhà ngôn ngữ trị liệu. Kể chuyện là kỹ năng có thể được hỗ trợ từng bước.
Nguồn tham khảo
Các nguồn dưới đây được dùng để kiểm tra vai trò của kỹ năng kể chuyện trong ngôn ngữ nói và học tập.