Thông dịch viên giúp gia đình hiểu thông tin và tham gia quyết định, nhưng họ cũng nghe những thông tin rất riêng về trẻ: chẩn đoán, hành vi, gia đình, trường học, sức khỏe, cảm xúc và đôi khi cả xung đột trong nhà. Vì vậy, quyền riêng tư của trẻ phải được xem là một phần của việc dùng thông dịch, không phải chi tiết phụ.
Không phải ai biết hai ngôn ngữ cũng phù hợp để nghe mọi thông tin. Một buổi thông dịch tốt cần chính xác về ngôn ngữ, rõ về vai trò và an toàn về bảo mật.
Người quen làm thông dịch có thể gây khó nói
Nếu thông dịch viên là họ hàng, bạn bè hoặc người trong cộng đồng nhỏ, gia đình có thể ngại nói về vấn đề nhạy cảm. Trẻ lớn cũng có thể không muốn người quen biết chẩn đoán, khó khăn ở trường, vấn đề cơ thể hoặc cảm xúc của mình. Khi người nghe thuộc cộng đồng gần, nguy cơ thông tin lan ra ngoài làm gia đình càng lo hơn.
Trong các buổi có thông tin riêng tư, nên cân nhắc thông dịch viên chuyên nghiệp hoặc cách bảo mật phù hợp hơn. Nếu bắt buộc phải nhờ người quen, gia đình và chuyên viên nên giới hạn nội dung, nói rõ nguyên tắc không chia sẻ, và cân nhắc tách phần nhạy cảm sang buổi khác.
Trẻ không nên bị đặt vào tình huống phải im lặng vì sợ người quen biết chuyện của mình.
Cần nói rõ nguyên tắc bảo mật
Trước buổi gặp, chuyên viên nên giải thích rằng thông tin chỉ dùng cho mục đích hỗ trợ trẻ và không được chia sẻ tùy tiện. Nếu có ngoại lệ liên quan đến an toàn hoặc pháp luật, cũng cần nói rõ theo quy trình. Gia đình có quyền hỏi ai sẽ nghe thông tin, thông tin có được ghi lại không và tài liệu sẽ được lưu thế nào.
Thông dịch viên cũng cần biết mình không tự ý tóm tắt, bỏ bớt hoặc thêm ý khi nội dung nhạy cảm. Nếu câu nói quá dài hoặc không rõ, họ nên được phép yêu cầu dừng lại để dịch chính xác.
Bảo mật không chỉ là lời hứa chung. Nó cần được thể hiện bằng cách chọn người, cách gửi tài liệu, cách ghi chú và cách debrief sau buổi gặp.
Trẻ cũng cần được tôn trọng
Với trẻ lớn, nên giải thích vì sao có thông dịch viên và hỏi trẻ có điều gì không muốn nói trước mặt người đó không. Nếu trẻ im lặng, người lớn cần xem đó là tín hiệu cần kiểm tra, không chỉ là thiếu hợp tác. Có thể trẻ không phản đối dịch thuật, mà phản đối người cụ thể hoặc nội dung quá riêng tư.
Trẻ có thể cần lựa chọn: nói riêng một phần, viết câu hỏi, có phụ huynh ở cạnh, hoặc dùng cách giao tiếp khác. Mức lựa chọn phụ thuộc tuổi, khả năng hiểu và mục tiêu buổi gặp, nhưng nguyên tắc là trẻ không nên bị phơi bày quá mức.
Khi nội dung liên quan đến cơ thể, tuổi dậy thì, sức khỏe tinh thần hoặc quan hệ bạn bè, quyền riêng tư càng cần được cân nhắc kỹ.
Tránh để trẻ em làm người thông dịch
Trong một số gia đình, anh chị em hoặc chính trẻ được yêu cầu dịch cho người lớn. Điều này có thể xảy ra vì thuận tiện, nhưng không phù hợp với các nội dung về chẩn đoán, sức khỏe, hành vi, quyền lợi, tài chính hoặc xung đột gia đình. Trẻ em không nên phải chịu trách nhiệm truyền đạt thông tin có thể làm người lớn lo lắng hoặc quyết định dịch vụ của chính mình.
Khi trẻ làm người dịch, trẻ có thể bỏ bớt điều khó nói, thay đổi sắc thái để tránh làm cha mẹ buồn, hoặc nghe những thông tin vượt quá tuổi. Người lớn cũng có thể hiểu sai mức đồng ý của trẻ. Nếu buổi gặp có quyết định quan trọng, nên tìm thông dịch viên phù hợp hơn, kể cả khi phải hẹn lại.
Việc không để trẻ dịch không phải là xem nhẹ khả năng song ngữ của trẻ. Đó là cách bảo vệ vai trò trẻ em của trẻ và giữ cho các quyết định hỗ trợ được dựa trên thông tin chính xác.
Chỉ chia sẻ tài liệu cần thiết
Nếu cần gửi báo cáo hoặc hồ sơ cho thông dịch viên trước, nên gửi phần cần cho buổi gặp. Không phải lúc nào cũng cần toàn bộ lịch sử y tế, địa chỉ, số hồ sơ hoặc thông tin gia đình. Nếu dùng email, nhóm chat hoặc bản in, cần chú ý ai có thể xem và bản đó sẽ được xử lý sau buổi gặp thế nào.
Gia đình có thể che bớt thông tin không cần thiết khi nhờ hỗ trợ ngôn ngữ không chính thức. Với tài liệu quan trọng, nên hỏi cơ sở về cách dịch hoặc thông dịch an toàn hơn.
Thông dịch tốt không chỉ chính xác về ngôn ngữ. Nó còn bảo vệ phẩm giá và quyền riêng tư của trẻ để gia đình có thể tin tưởng tham gia hỗ trợ.
Nguồn tham khảo
Các nguồn dưới đây được dùng để kiểm tra hợp tác với thông dịch viên, bảo mật và quyền riêng tư dữ liệu.