Khi trẻ cần hỗ trợ ở nhiều nơi, gia đình, nhà trường và chuyên viên trị liệu đều có vai trò. Nhưng nếu mỗi bên làm riêng, trẻ có thể nhận những thông điệp khác nhau. Gia đình nghe một hướng, trường làm một hướng, chuyên viên lại theo mục tiêu khác. Kết quả là mọi người đều cố gắng nhưng trẻ vẫn khó.
Phối hợp không cần lúc nào cũng có cuộc họp dài. Điều quan trọng là các bên có cùng mục tiêu, hiểu vai trò của nhau và chia sẻ thông tin vừa đủ.
Mục tiêu có giống nhau không
Gia đình có thể ưu tiên buổi sáng bớt căng. Trường có thể ưu tiên trẻ ngồi tham gia lớp. Chuyên viên có thể ưu tiên giao tiếp chức năng. Những mục tiêu này không mâu thuẫn, nhưng cần được kết nối. Nếu không, mỗi bên sẽ đo tiến triển theo cách khác nhau.
Một mục tiêu chung nên nói rõ trẻ tham gia tốt hơn ở tình huống nào. Ví dụ, trẻ dùng thẻ để xin nghỉ khi quá tải ở lớp và ở nhà. Khi mục tiêu cụ thể, phối hợp dễ hơn.
Nếu có quá nhiều mục tiêu, nên chọn điều ảnh hưởng lớn nhất đến an toàn, giao tiếp hoặc sinh hoạt hằng ngày.
Thông tin chia sẻ có đủ và đúng không
Gia đình không cần gửi mọi chi tiết riêng tư cho trường. Trường cũng không cần báo mọi lỗi nhỏ mỗi ngày. Thông tin nên phục vụ hỗ trợ: điều gì xảy ra, điều gì giúp, điều gì cần tránh, khi nào cần liên hệ.
Nếu có báo cáo đánh giá, nên chọn phần khuyến nghị liên quan. Nếu có rào cản ngôn ngữ, cần tóm tắt bằng từ dễ hiểu hoặc có phiên dịch. Một thuật ngữ bị hiểu sai có thể làm kế hoạch lệch.
Thông tin tốt là thông tin giúp người khác hành động rõ hơn.
Kế hoạch có được xem lại không
Không có kế hoạch nào đúng mãi. Trẻ thay đổi, lớp thay đổi và gia đình thay đổi. Vì vậy, cần hẹn thời điểm xem lại. Hỗ trợ nào hiệu quả, hỗ trợ nào không, mục tiêu nào cần đổi.
Khi hỗ trợ không hiệu quả, không nên vội trách trẻ hoặc trách một bên. Hãy xem điều kiện thực hiện, mức độ vừa sức, cách giải thích và môi trường. Phối hợp tốt là cùng điều chỉnh, không cùng tìm lỗi.
Khi người lớn nói chuyện rõ hơn, trẻ có cơ hội nhận được sự hỗ trợ nhất quán hơn.
Phối hợp cũng cần một người giữ nhịp. Đó có thể là cha mẹ, giáo viên chủ nhiệm, chuyên viên tư vấn hỗ trợ hoặc người điều phối trong trường. Người này không phải làm thay mọi bên, nhưng giúp nhắc lịch xem lại, ghi điểm thống nhất và đảm bảo thông tin quan trọng không bị mất khi trẻ đổi lớp hoặc đổi dịch vụ.
Khi có rào cản ngôn ngữ, phối hợp càng cần văn bản ngắn. Một bản tóm tắt bằng tiếng Việt và tiếng Nhật dễ hiểu về mục tiêu, cách trẻ giao tiếp, điều cần tránh và người liên hệ chính có thể giảm nhiều hiểu lầm. Nếu chỉ dựa vào cuộc họp nói nhanh, gia đình và trường dễ nhớ khác nhau.
Thống nhất dữ liệu nào sẽ được theo dõi
Phối hợp dễ rơi vào cảm giác chung như “tốt hơn” hoặc “vẫn khó”. Người lớn nên chọn một vài dấu hiệu cụ thể để theo dõi: trẻ có dùng thẻ xin nghỉ không, số lần rời khỏi lớp có giảm không, trẻ có ăn trưa bình tĩnh hơn không, hoặc bài tập về nhà có còn làm cả nhà kiệt sức không. Dữ liệu nhỏ giúp mọi bên nói về cùng một thực tế.
Không cần biến trẻ thành đối tượng bị ghi chép cả ngày. Chỉ cần chọn dữ liệu liên quan đến mục tiêu hiện tại và xem lại theo kỳ. Nếu dữ liệu không thay đổi, đó là tín hiệu để điều chỉnh hỗ trợ, không phải bằng chứng rằng trẻ không cố gắng.
Chuẩn bị cho chuyển lớp và đổi người phụ trách
Nhiều kế hoạch phối hợp bị đứt khi trẻ đổi lớp, đổi giáo viên, đổi chuyên viên hoặc chuyển dịch vụ. Vì vậy, các bên nên có một bản tóm tắt chuyển giao ngắn: mục tiêu đang làm, điều đã hiệu quả, điều không nên làm, cách giao tiếp của trẻ và người cần liên hệ.
Với gia đình Việt tại Nhật, chuyển giao càng cần rõ vì mỗi lần gặp người mới có thể phải giải thích lại bằng ngôn ngữ thứ hai. Một bản tóm tắt tốt giúp trẻ không phải bắt đầu lại từ đầu mỗi khi người lớn thay đổi.
Nguồn tham khảo
Các nguồn dưới đây được dùng để kiểm tra cách mô tả phối hợp gia đình, trường học, chuyên viên và giáo dục hòa nhập.