Âm báo cháy, khói, đám đông và yêu cầu di chuyển nhanh có thể làm trẻ cần hỗ trợ phát triển hoảng loạn. Một số trẻ bịt tai, đứng yên, chạy sai hướng, trốn vào góc quen hoặc không hiểu vì sao phải rời khỏi nơi mình đang ở. Vì vậy, an toàn cháy nổ cần được chuẩn bị bằng cách phù hợp với trẻ, không chỉ bằng lời dặn chung.
Gia đình không nên chỉ nói "khi cháy thì chạy ra ngoài". Trẻ cần biết tín hiệu là gì, đi đường nào, gặp ai, mang gì nếu được, và khi sợ thì làm gì. Trong tình huống thật, người lớn cũng cần biết vai trò của mình để không rối.
Làm quen với âm thanh và đường thoát
Nếu có thể, gia đình nên cho trẻ biết âm báo cháy nghe như thế nào, nơi nào là lối ra và điểm gặp nhau sau khi ra ngoài. Với trẻ nhạy âm, có thể chuẩn bị tai nghe giảm ồn, nhưng vẫn phải bảo đảm trẻ nhận được tín hiệu nguy hiểm bằng cách khác như tín hiệu nhìn, người lớn đi cùng hoặc hướng dẫn đã luyện.
Luyện tập nên ngắn, bình tĩnh và lặp lại. Không nên dọa trẻ bằng hình ảnh quá sợ để ép nhớ. Sợ hãi quá mức có thể làm trẻ tránh luyện tập hoặc hoảng khi nghe âm thanh giống chuông báo.
Gia đình có thể bắt đầu bằng việc đi bộ đến lối thoát khi không có báo động, sau đó thêm tín hiệu nhẹ, rồi luyện trong điều kiện gần thực tế hơn. Tăng dần giúp trẻ xây ký ức an toàn.
Người lớn cần biết vai trò của mình
Trong nhà, trường học hoặc trung tâm, cần rõ ai hỗ trợ trẻ, ai mang thuốc hoặc thẻ thông tin, ai kiểm tra toilet hoặc góc trẻ hay trốn, ai gọi dịch vụ khẩn cấp và ai ở điểm tập trung. Nếu trẻ có xu hướng chạy khi hoảng, kế hoạch càng cần cụ thể.
Với chung cư hoặc nơi đông người, gia đình có thể hỏi cách hỗ trợ người cần trợ giúp khi sơ tán. Lối thoát, thang bộ, điểm tập trung và cách liên hệ quản lý tòa nhà nên được biết trước. Không nên đợi đến khi có khói hoặc chuông báo mới tìm hiểu.
Trường học cũng cần kế hoạch riêng. Giáo viên nên biết trẻ phản ứng thế nào với âm thanh, có cần người đứng gần không, trẻ có hiểu hướng dẫn bằng lời không và trẻ có thể bị thu hút bởi hướng nguy hiểm nào không.
Chuẩn bị cho nơi trẻ thường ở
Kế hoạch không nên chỉ dành cho nhà. Trẻ có thể ở trường, trung tâm trị liệu, nhà ông bà, xe đưa đón, nhà hàng hoặc khu vui chơi khi có sự cố. Mỗi nơi có âm thanh, lối thoát và người lớn phụ trách khác nhau, nên gia đình cần chọn vài địa điểm trẻ đến thường xuyên nhất để trao đổi trước.
Ở mỗi nơi, hãy hỏi trẻ sẽ đi theo ai, gặp ở đâu và người đó có biết nhu cầu giao tiếp của trẻ không. Nếu trẻ dễ đứng yên khi hoảng, người lớn cần có cách gọi tên, chạm vai hoặc đưa tín hiệu đã thống nhất. Nếu trẻ dễ chạy, điểm tập trung cần được chọn sao cho giảm nguy cơ trẻ lao ra đường hoặc mất khỏi tầm nhìn.
Thông tin cần vừa đủ
Thẻ khẩn cấp có thể ghi tên, liên hệ, nhu cầu giao tiếp, thuốc quan trọng, dị ứng nếu có và điều giúp trẻ bình tĩnh. Không cần ghi quá nhiều thông tin riêng tư. Trong tình huống cháy nổ, người hỗ trợ cần thông tin giúp hành động nhanh và đúng, không cần toàn bộ lịch sử phát triển của trẻ.
Nếu trẻ không nói được khi căng thẳng, thẻ hoặc biểu tượng đơn giản có thể giúp. Gia đình cũng có thể dạy trẻ đưa thẻ cho nhân viên hoặc người lớn đáng tin. Với trẻ lớn hơn, cần giải thích vì sao thẻ có thông tin và ai có thể xem.
Thông tin nên được cập nhật. Số điện thoại cũ hoặc thông tin thuốc sai có thể làm kế hoạch kém an toàn.
Tập phản ứng nhưng không biến thành nỗi ám ảnh
An toàn cháy nổ cần luyện, nhưng không nên làm trẻ sống trong sợ hãi. Nếu trẻ lo lắng quá mức sau khi nghe về cháy, người lớn nên quay lại mục tiêu thực tế: biết đi ra đâu, biết gọi ai, biết theo người lớn nào. Không cần kể quá nhiều hình ảnh đáng sợ.
Sau mỗi lần diễn tập, gia đình có thể hỏi điều gì dễ, điều gì khó, âm thanh có quá mạnh không, và trẻ có nhớ điểm gặp không. Nếu trẻ không nói được nhiều, hãy quan sát giấc ngủ, hành vi né tránh hoặc phản ứng với chuông.
An toàn cháy nổ tốt là chuẩn bị trước để trong tình huống thật, trẻ không phải tự hiểu mọi thứ trong lúc hoảng. Kế hoạch càng được luyện bình tĩnh, cơ hội trẻ làm theo càng cao.
Nguồn tham khảo
Các nguồn dưới đây được dùng để kiểm tra truyền đạt thông tin và sơ tán cho người khuyết tật hoặc người cần hỗ trợ.