Trẻ em và gia đình có thể di chuyển giữa Nhật Bản và Việt Nam, nhưng thông tin hỗ trợ thường không di chuyển dễ như vậy. Một báo cáo ở Nhật có thể khó hiểu tại Việt Nam. Một cách hỗ trợ quen ở Việt Nam có thể cần giải thích lại trong trường Nhật. Vì vậy, hợp tác chuyên môn xuyên biên giới có ý nghĩa lớn.
Hợp tác không có nghĩa là một bên dạy bên kia theo chiều trên xuống. Nó cần sự tôn trọng bối cảnh, hệ thống, ngôn ngữ và điều kiện thực tế của gia đình.
Bắt đầu từ nhu cầu của trẻ và gia đình
Chuyên viên không nên trao đổi chỉ để so sánh phương pháp. Câu hỏi đầu tiên nên là trẻ cần gì trong đời sống hiện tại: giao tiếp, trường học, ăn uống, cảm giác, an toàn hay hỗ trợ gia đình. Khi nhu cầu rõ, thông tin chuyên môn mới có hướng.
Gia đình cần được tham gia vào việc chia sẻ thông tin. Không nên gửi báo cáo hoặc video của trẻ qua nhiều bên nếu chưa có sự đồng ý phù hợp. Quyền riêng tư của trẻ phải được bảo vệ trong mọi hợp tác.
Nếu có rào cản ngôn ngữ, cần phiên dịch hoặc bản tóm tắt song ngữ rõ ràng. Thuật ngữ chuyên môn nên đi kèm giải thích đời thường.
Tôn trọng phạm vi chuyên môn và hệ thống
Mỗi quốc gia có hệ thống đào tạo, pháp lý, dịch vụ và trường học khác nhau. Một khuyến nghị phù hợp ở Nhật chưa chắc áp dụng nguyên vẹn ở Việt Nam. Ngược lại, kinh nghiệm thực địa ở Việt Nam có thể giúp chuyên viên Nhật hiểu văn hóa gia đình hơn.
Chuyên viên nên nói rõ mình có thể tư vấn trong phạm vi nào và không thể quyết định điều gì thay hệ thống địa phương. Điều này giúp gia đình không kỳ vọng sai.
Hợp tác tốt là cùng dịch kiến thức thành hành động thực tế cho trẻ, không phải tranh luận thuật ngữ.
Xây cầu nối lâu dài
Ngoài từng trường hợp, Nhật Bản và Việt Nam có thể hợp tác qua chia sẻ tài liệu song ngữ, tập huấn, nhóm chuyên môn, nghiên cứu thực hành và cộng đồng phụ huynh. Những hoạt động này cần dùng ngôn ngữ dễ hiểu và tôn trọng người trong cuộc.
Một cầu nối tốt giúp gia đình không bị rơi giữa hai hệ thống. Trẻ được nhìn liên tục hơn, còn chuyên viên học được cách hỗ trợ trong thế giới đa văn hóa thật.
Trong từng trường hợp cụ thể, hợp tác nên bắt đầu bằng một bản tóm tắt ngắn, có đồng ý chia sẻ rõ ràng. Bản tóm tắt nên nói trẻ cần gì, điều gì đã hiệu quả, điều gì không hiệu quả, nguy cơ an toàn và câu hỏi muốn bên kia trả lời. Gửi toàn bộ hồ sơ dài không phải lúc nào cũng tốt, nhất là khi ngôn ngữ và hệ thống khác nhau.
Chuyên viên cũng nên tránh dùng uy tín quốc gia hoặc bằng cấp để phủ nhận kinh nghiệm của gia đình. Một khuyến nghị chỉ có giá trị khi nó có thể sống trong điều kiện thật: lịch làm việc, trường học, chi phí, ngôn ngữ, dịch vụ địa phương và mong muốn của trẻ. Hợp tác xuyên biên giới tốt là dịch kiến thức thành lựa chọn khả thi.
Cần thống nhất cách bảo vệ thông tin của trẻ
Khi hợp tác giữa hai nước, thông tin thường đi qua email, ứng dụng nhắn tin, bản dịch, video và nhiều người trung gian. Vì vậy, trước khi chia sẻ, cần hỏi rõ ai được xem, dùng cho mục đích gì, lưu ở đâu và có cần xóa sau khi tư vấn không. Gia đình cũng cần hiểu rằng video của trẻ trong lúc khó khăn là thông tin rất nhạy cảm.
Một cách an toàn là chia sẻ trước bản tóm tắt không quá dài, rồi chỉ gửi tài liệu chi tiết khi thật sự cần. Nếu cần dịch, nên tránh gửi hồ sơ cho người không rõ trách nhiệm bảo mật. Hợp tác tốt không chỉ là trao đổi nhiều, mà là trao đổi đúng phần cần thiết để trẻ được hỗ trợ mà vẫn giữ phẩm giá.
Hợp tác nên tạo ra hành động nhỏ có thể thử
Sau một cuộc trao đổi quốc tế, gia đình không nên chỉ nhận thêm thuật ngữ. Kết quả cần là một bước có thể làm: cách giải thích với trường, một mẫu ghi chép, câu hỏi cho bác sĩ, điều chỉnh AAC, hoặc kế hoạch chuyển hồ sơ. Nếu khuyến nghị quá rộng, gia đình dễ tiếp tục bị kẹt giữa hai hệ thống.
Chuyên viên hai bên có thể kết thúc bằng ba điều: điều đã hiểu giống nhau, điều còn cần kiểm tra tại địa phương, và bước tiếp theo trong hai tuần tới. Cấu trúc nhỏ này giúp hợp tác xuyên biên giới đi vào đời sống của trẻ thay vì dừng ở ý tưởng tốt.
Nguồn tham khảo
Các nguồn dưới đây được dùng để kiểm tra bối cảnh giáo dục hòa nhập, phục vụ đa ngôn ngữ và hợp tác hỗ trợ trẻ trong môi trường đa văn hóa.