Trẻ có bệnh mạn tính có thể phải đi khám thường xuyên, dùng thuốc, nghỉ học, đau, mệt hoặc hạn chế một số hoạt động. Những yếu tố này ảnh hưởng đến phát triển, học tập, cảm xúc và quan hệ bạn bè. Nếu trẻ đồng thời có khó khăn phát triển, việc hỗ trợ càng cần phối hợp.
Không nên tách sức khỏe cơ thể khỏi hỗ trợ phát triển. Hai phần này thường ảnh hưởng lẫn nhau.
Nếu người lớn chỉ nhìn trẻ qua bệnh án, trẻ có thể bị giới hạn quá mức. Nếu chỉ nhìn qua mục tiêu phát triển mà bỏ qua sức khỏe, trẻ có thể bị yêu cầu vượt quá sức. Hỗ trợ tốt cần đặt hai phần này cạnh nhau: trẻ đang học, chơi, giao tiếp và lớn lên trong một cơ thể có nhu cầu y tế thật.
Mệt mỏi có thể làm kỹ năng thay đổi theo ngày
Một ngày trẻ làm được không có nghĩa là ngày nào cũng làm được. Bệnh, thuốc, giấc ngủ và lịch khám có thể làm khả năng chú ý, vận động hoặc giao tiếp dao động. Người lớn cần nhìn theo mẫu thời gian, không chỉ đánh giá một khoảnh khắc.
Trường học nên biết khi nào trẻ cần nghỉ, uống thuốc, tránh hoạt động quá sức hoặc có kế hoạch khẩn cấp.
Sự dao động này dễ bị hiểu nhầm là thiếu cố gắng. Một ngày trẻ tham gia thể dục nhẹ được không có nghĩa hôm sau trẻ cũng làm được. Một buổi trẻ nói chuyện nhiều không có nghĩa trẻ không cần nghỉ sau giờ học. Gia đình và trường nên ghi nhận mẫu lặp lại theo tuần, theo lịch khám, theo giấc ngủ và theo thay đổi thuốc nếu có.
Thông tin y tế cần được chia sẻ vừa đủ với trường. Giáo viên không cần biết mọi chi tiết riêng tư, nhưng cần biết điều gì ảnh hưởng đến an toàn và học tập: dấu hiệu cần báo phụ huynh, hoạt động cần tránh, thuốc hoặc thiết bị liên quan, và khi nào cần hỗ trợ khẩn cấp theo hướng dẫn y tế.
Vắng học cần được nối lại bằng kế hoạch
Khi trẻ nghỉ học nhiều, trẻ có thể mất bài, mất bạn và mất nhịp lớp. Giáo viên có thể giúp bằng tóm tắt bài quan trọng, giảm bài lặp lại, cho thời gian bắt kịp và giữ kết nối với bạn bè.
Mục tiêu không chỉ là hoàn thành bài. Trẻ cần cảm thấy mình vẫn thuộc về lớp.
Vắng học nhiều có thể làm trẻ mất tự tin vì luôn phải bắt kịp. Nếu mỗi lần quay lại đều bị dồn quá nhiều bài, trẻ có thể sợ trường hơn. Trường nên ưu tiên kiến thức cốt lõi, giảm phần lặp lại không cần thiết và tạo cách để trẻ giữ liên hệ với bạn bè khi vắng dài ngày.
Gia đình cũng cần trao đổi với trường về nhịp phục hồi sau khám hoặc nhập viện. Có trẻ cần quay lại lớp từng phần, có trẻ cần giảm hoạt động thể chất, có trẻ cần người lớn giúp giải thích với bạn bè ở mức trẻ đồng ý. Việc quay lại trường là quá trình, không chỉ là ngày đầu có mặt.
Kế hoạch an toàn cần rõ nhưng không phơi bày quá mức
Nếu trẻ có nguy cơ co giật, dị ứng, hạ đường huyết, đau cấp hoặc tình huống y tế khác, trường và người chăm sóc cần kế hoạch rõ theo hướng dẫn của bác sĩ. Kế hoạch nên ghi ai làm gì, khi nào gọi gia đình, khi nào gọi cấp cứu và thông tin nào cần mang theo.
Tuy nhiên, kế hoạch y tế không nên biến trẻ thành "ca bệnh" trước mắt bạn bè. Thông tin cần được chia sẻ theo vai trò. Người trực tiếp chăm sóc cần biết nhiều hơn; bạn cùng lớp chỉ cần được hướng dẫn cách tôn trọng và hỗ trợ nếu phù hợp.
Cảm xúc của trẻ cũng cần được hỏi
Trẻ có thể lo, giận, buồn hoặc chán vì bệnh. Một số trẻ không nói trực tiếp mà thể hiện qua cáu gắt, thu mình hoặc từ chối trị liệu. Gia đình và chuyên viên nên hỏi trẻ bằng cách phù hợp với tuổi và khả năng giao tiếp.
Hỗ trợ tốt nhìn trẻ như một người đang sống với nhiều nhu cầu, không chỉ như bệnh án hoặc chẩn đoán phát triển.
Trẻ có bệnh mạn tính cũng cần quyền được vui chơi và có bạn. Người lớn có thể vì lo mà cấm quá nhiều, nhưng nếu mọi thứ đều bị hạn chế, trẻ dễ cảm thấy mình chỉ là người bệnh. Cần tìm mức tham gia an toàn: hoạt động nào được, hoạt động nào cần điều chỉnh, và trẻ có thể tự nói nhu cầu của mình ra sao.
Khi trẻ lớn hơn, nên dạy dần kỹ năng hiểu cơ thể, hỏi người lớn, mang thông tin y tế cần thiết và nói về giới hạn của mình. Tự quản lý sức khỏe không đến trong một ngày; nó được xây từ những cuộc trao đổi tôn trọng giữa gia đình, trường và đội ngũ y tế.
Nguồn tham khảo
Các nguồn dưới đây được dùng để kiểm tra chăm sóc trẻ có nhu cầu sức khỏe và hỗ trợ gia đình.