Trung tâm tư vấn trẻ em ở Nhật Bản là cơ quan chuyên môn của địa phương về trẻ em và gia đình. Nhiều người chỉ nghe đến trung tâm này khi nói về bạo hành hoặc tình huống khẩn cấp, nhưng vai trò của trung tâm rộng hơn: tiếp nhận tư vấn về trẻ, gia đình, an toàn, phát triển và môi trường sống tùy trường hợp.

Vì đây là cơ quan có quyền hạn liên quan đến bảo vệ trẻ, gia đình có thể cảm thấy lo. Hiểu đúng vai trò giúp giảm sợ hãi và biết khi nào cần tìm hỗ trợ.

Trong tiếng Nhật, cơ quan này gọi là 児童相談所, thường dịch sang tiếng Việt là trung tâm tư vấn trẻ em hoặc cơ quan tư vấn trẻ em. Dịch là trung tâm bảo vệ trẻ em cũng có thể đúng trong một số ngữ cảnh, nhưng dễ làm người đọc nghĩ rằng nơi này chỉ xử lý bạo hành. Khi viết cho gia đình Việt Nam ở Nhật, nên giải thích cả chức năng tư vấn và chức năng bảo vệ trẻ.

Khi nào nên liên hệ hoặc được giới thiệu

Gia đình có thể được trường, bệnh viện, cơ quan địa phương hoặc dịch vụ hỗ trợ giới thiệu khi có lo ngại về an toàn, chăm sóc, phát triển, hành vi, quan hệ gia đình hoặc nguy cơ trẻ bị tổn hại. Trong tình huống nghi ngờ trẻ đang bị nguy hiểm hoặc bị bạo hành, số 189 là số toàn quốc kết nối đến trung tâm phù hợp.

Số 189 không phải là số để hỏi mọi chuyện nuôi con thông thường. Theo hướng dẫn của Cơ quan Trẻ em và Gia đình Nhật Bản, đây là đường dây ứng phó khi nghi ngờ trẻ bị ngược đãi, kết nối cuộc gọi tới trung tâm phụ trách khu vực. Nếu trẻ hoặc người lớn đang trong tình huống nguy hiểm tức thời, cần dùng số khẩn cấp phù hợp như cảnh sát hoặc cấp cứu theo hoàn cảnh. Nếu không khẩn cấp, gia đình có thể bắt đầu từ quầy tư vấn của thành phố, trường học, bệnh viện hoặc trung tâm hỗ trợ gia đình trẻ em.

Nếu gia đình chỉ đang cần tư vấn nuôi con thông thường, địa phương cũng có các quầy tư vấn khác như trung tâm gia đình trẻ em, trung tâm chăm sóc sức khỏe, quầy tư vấn nuôi con hoặc cơ quan hỗ trợ người nước ngoài. Nơi liên hệ đầu tiên có thể khác theo nội dung và mức khẩn cấp.

Gia đình Việt Nam nên hỏi rõ mục đích buổi gặp, ai tham gia, thông tin sẽ được dùng thế nào và có thể cần thông dịch không.

Gia đình nên chuẩn bị gì trước một buổi trao đổi

Nếu được mời làm việc với trung tâm, gia đình có thể chuẩn bị thông tin theo cách bình tĩnh và cụ thể. Những thông tin thường hữu ích gồm trẻ đang sống với ai, ai chăm sóc chính, trẻ đi học ở đâu, điều gì đang khiến người lớn lo, đã xảy ra sự kiện nguy hiểm nào chưa, trẻ có bệnh lý hoặc chẩn đoán phát triển nào không, và gia đình đang cần hỗ trợ gì. Nếu có giấy khám, kế hoạch hỗ trợ, ghi chú của trường hoặc lịch dùng thuốc, nên mang theo bản sao nếu phù hợp.

Gia đình không cần cố nói bằng tiếng Nhật hoàn hảo trong vấn đề quan trọng. Nên hỏi về phiên dịch hoặc người hỗ trợ ngôn ngữ càng sớm càng tốt. Nếu không hiểu một câu hỏi, hãy yêu cầu nói lại bằng câu ngắn hơn. Nếu không đồng ý với cách ghi nhận thông tin, có thể bình tĩnh nói rõ phần nào chưa chính xác. Trong các cuộc trao đổi liên quan đến an toàn trẻ em, sự rõ ràng quan trọng hơn việc giữ im lặng vì ngại.

Trung tâm hướng đến quyền lợi và an toàn của trẻ

Khi làm việc với trung tâm, điều quan trọng là nói thật về tình hình của trẻ và gia đình. Nếu có khó khăn kinh tế, kiệt sức chăm sóc, bạo lực, bỏ học, trẻ đi lạc hoặc nguy cơ tự làm đau, hãy nói rõ để được hướng dẫn phù hợp.

Trung tâm không phải là nơi để đe dọa trẻ hoặc đe dọa cha mẹ. Những câu như không nghe lời sẽ bị đưa đi có thể làm trẻ sợ cơ quan hỗ trợ và không dám nói khi cần an toàn. Người lớn cũng không nên dùng trung tâm như hình phạt trong mâu thuẫn gia đình. Nếu cần hỗ trợ hành vi, chăm sóc hoặc giao tiếp, nên nói bằng ngôn ngữ nhu cầu: gia đình đang kiệt sức, trẻ hay chạy ra ngoài, cha mẹ không biết xử lý cơn bùng nổ, hoặc trường lo về dấu hiệu bị tổn thương.

Đối với gia đình có trẻ khuyết tật hoặc khó khăn phát triển, một số hành vi có thể bị hiểu sai nếu không giải thích bối cảnh. Ví dụ, trẻ không trả lời câu hỏi không nhất thiết là chống đối; trẻ có thể khó hiểu ngôn ngữ, lo âu hoặc cần AAC. Trẻ có vết thương cũng có thể do té ngã, tự gây thương tích khi quá tải, hoặc do bạo lực; không nên tự kết luận một chiều. Cách tốt nhất là cung cấp thông tin y tế, phát triển và môi trường một cách nhất quán để người phụ trách đánh giá đầy đủ.

Nếu có nguy cơ khẩn cấp, cần gọi số khẩn cấp phù hợp hoặc 189 theo hướng dẫn chính thức. Nếu không khẩn cấp, hãy bắt đầu từ cơ quan địa phương, trường hoặc nơi tư vấn gần gia đình.

Nguồn tham khảo

Các nguồn dưới đây được dùng để kiểm tra vai trò trung tâm tư vấn trẻ em, số 189 và các quầy tư vấn tại Nhật Bản.