Đánh răng có thể rất khó với trẻ nhạy cảm trong miệng. Bàn chải, vị kem, bọt, nước súc miệng, cảm giác người lớn chạm vào miệng, tiếng nước hoặc yêu cầu đứng yên đều có thể làm trẻ phản ứng mạnh. Nếu gia đình chỉ cố làm thật nhanh bằng cách giữ chặt, trẻ có thể ngày càng sợ và chống lại mạnh hơn.
Chăm sóc răng miệng vẫn rất quan trọng. Điều cần tìm là cách làm vừa giữ sức khỏe răng miệng, vừa giảm cảm giác bị ép quá mức. Với trẻ cần hỗ trợ phát triển, đánh răng không chỉ là thói quen vệ sinh. Nó còn liên quan đến cảm giác, vận động miệng, tự chăm sóc, ranh giới cơ thể và niềm tin với người chăm sóc.
Làm quen trước khi yêu cầu hoàn chỉnh
Một số trẻ cần chạm vào bàn chải, nhìn gương, đưa bàn chải vào miệng rất ngắn hoặc bắt đầu bằng khăn mềm trước khi đánh răng đủ bước. Gia đình có thể tạo một trình tự ổn định, như đứng cùng chỗ, dùng cùng câu báo trước và cùng thời điểm trong ngày. Khi trẻ biết điều gì sắp xảy ra, phản ứng sợ có thể giảm dần.
Không cần bắt đầu bằng mục tiêu hoàn hảo. Nếu hôm nay trẻ chịu cầm bàn chải, ngày mai chịu chạm vào môi, rồi dần cho bàn chải vào miệng vài giây, đó vẫn là tiến triển. Người lớn có thể ghi nhận cụ thể phần trẻ làm được thay vì chỉ nhìn phần chưa xong. Tiến triển nhỏ trong chăm sóc răng miệng thường bền hơn cuộc chiến lớn mỗi tối.
Dụng cụ và cảm giác cần được thử có kiểm soát
Nếu trẻ khó với vị kem, lượng bọt hoặc cảm giác cay, gia đình nên hỏi nha sĩ về lựa chọn phù hợp. Nếu trẻ khó cầm bàn chải, có thể cần tay cầm dễ nắm hơn hoặc người lớn hỗ trợ một phần. Nếu trẻ sợ bàn chải chạm sâu, người lớn có thể bắt đầu từ vùng trẻ chịu được hơn và báo trước trước khi chuyển vị trí.
Không nên tự bỏ hoàn toàn chăm sóc răng miệng vì trẻ phản đối, nhưng cũng không nên ép đến mức trẻ hoảng loạn mỗi ngày. Gia đình có thể thay đổi một yếu tố mỗi lần để biết điều gì giúp: bàn chải mềm hơn, kem khác, vị trí đứng khác, gương, bài hát ngắn, đồng hồ hình ảnh hoặc để trẻ tự đánh trước rồi người lớn hỗ trợ sau.
Tôn trọng cơ thể giúp trẻ học hợp tác
Miệng là vùng rất riêng tư và nhạy cảm. Người lớn nên nói trước khi chạm vào miệng trẻ, dùng lời ngắn và dừng lại một chút nếu trẻ quá căng. Tôn trọng không có nghĩa là bỏ mặc sâu răng. Nó có nghĩa là làm việc chăm sóc cần thiết theo cách trẻ có thể dự đoán và dần tham gia.
Với trẻ lớn hơn, nên dạy từng bước tự chăm sóc: lấy bàn chải, cho kem, đánh mặt ngoài, mặt trong, súc miệng nếu phù hợp, rửa bàn chải và cất lại. Một số trẻ cần hình ảnh từng bước đặt ở phòng tắm. Mục tiêu là trẻ có thêm quyền tham gia vào chăm sóc cơ thể mình, không chỉ bị người lớn làm thay.
Khi cần hỏi nha sĩ hoặc chuyên viên
Nếu trẻ đau, chảy máu, sâu răng, hôi miệng kéo dài, không cho chạm vào miệng, nôn ói khi đánh răng, hoặc gia đình không thể duy trì chăm sóc răng miệng, nên hỏi nha sĩ. Với trẻ có nhu cầu hỗ trợ phát triển, nha sĩ có kinh nghiệm và môi trường phù hợp có thể rất quan trọng. Gia đình có thể hỏi trước phòng khám về cách hỗ trợ trẻ sợ âm thanh, ánh sáng hoặc chạm trong miệng.
Nhà hoạt động trị liệu hoặc nhà ngôn ngữ trị liệu cũng có thể hỗ trợ khi khó khăn liên quan đến cảm giác miệng, vận động miệng hoặc tự chăm sóc. Gia đình không cần tự nghĩ ra mọi cách. Đánh răng là kỹ năng sức khỏe lâu dài. Cách bắt đầu càng tôn trọng, trẻ càng có cơ hội học dần mà không quá sợ.
Chuẩn bị cho lần đi nha khoa
Nếu trẻ sợ đánh răng, lần đi nha sĩ cũng có thể rất khó. Gia đình nên hỏi phòng khám trước về thời gian hẹn ít đông, cách cho trẻ làm quen ghế, âm thanh máy, ánh sáng và việc có thể nghỉ giữa chừng không. Một số trẻ cần xem ảnh phòng khám, chơi giả vờ khám răng ở nhà hoặc mang đồ quen để giảm lo.
Gia đình có thể chuẩn bị thông tin ngắn cho nha sĩ: trẻ sợ vị gì, có nôn khi chạm sâu không, có dùng hình ảnh không, có phản ứng mạnh với tiếng máy không và cách báo trước nào hiệu quả. Khi nha sĩ hiểu trước, buổi khám có thể tập trung vào sức khỏe răng miệng mà vẫn giữ phẩm giá của trẻ.
Theo dõi tiến bộ bằng mức tham gia
Tiến bộ không chỉ là trẻ đánh răng đủ hai lần mỗi ngày ngay lập tức. Với một số trẻ, tiến bộ ban đầu là vào phòng tắm không khóc, tự cầm bàn chải, chịu chạm môi, mở miệng vài giây, hoặc để người lớn hỗ trợ một vùng răng. Ghi nhận các bước này giúp gia đình thấy hướng đi và tránh nản.
Khi trẻ tham gia nhiều hơn, người lớn có thể tăng dần yêu cầu. Nhưng nếu trẻ bắt đầu sợ hơn, nôn nhiều hơn hoặc chống lại mạnh hơn, cần giảm bước và xem lại dụng cụ, thời điểm hoặc cách chạm. Chăm sóc răng miệng bền vững cần nhịp học phù hợp với cơ thể trẻ, không chỉ quyết tâm của người lớn.
Nguồn tham khảo
Các nguồn dưới đây được dùng để kiểm tra chăm sóc răng miệng, trẻ có nhu cầu đặc biệt và hỗ trợ gia đình.