Một trẻ Việt Nam sống ở Nhật Bản có thể nghe tiếng Việt ở nhà, tiếng Nhật ở trường và đôi khi thêm tiếng địa phương hoặc tiếng Anh trong cộng đồng. Nếu trẻ cần AAC, câu hỏi ngôn ngữ không thể bỏ qua. AAC chỉ bằng một ngôn ngữ có thể làm trẻ giao tiếp được ở một nơi nhưng im lặng ở nơi khác.
Ngôn ngữ gia đình không chỉ là từ vựng. Đó là tình cảm, quan hệ, văn hóa và quyền được là thành viên trong gia đình.
Không nên cắt tiếng Việt chỉ vì trẻ cần AAC
Gia đình đôi khi được khuyên chỉ dùng một ngôn ngữ cho đỡ rối. Nhưng với trẻ cần giao tiếp, điều quan trọng là trẻ có cách được hiểu bởi những người sống cùng mình. Nếu ông bà, cha mẹ hoặc anh chị dùng tiếng Việt, AAC nên có đường để trẻ nói tiếng Việt trong những tình huống quan trọng.
Ở trường Nhật Bản, trẻ cũng cần tiếng Nhật để tham gia lớp, xin giúp đỡ, nói với bạn và theo nề nếp. Vì vậy, hệ thống AAC có thể cần từ song ngữ, biểu tượng dễ hiểu, hoặc chiến lược chuyển đổi giữa tiếng Việt và tiếng Nhật.
Không phải gia đình nào cũng có công cụ hoàn hảo. Nếu thiết bị chưa hỗ trợ tốt tiếng Việt, vẫn có thể dùng thẻ tranh, bảng song ngữ, chữ viết đơn giản hoặc bản dịch của các thông điệp chính.
Phối hợp để trẻ không phải học lại từ đầu
Gia đình, nhà ngôn ngữ trị liệu, giáo viên và thông dịch viên nếu có nên thống nhất một số từ cốt lõi. Ví dụ, không, thêm, giúp con, đau, nghỉ, đi, thích, con không hiểu. Những từ này cần có mặt ở nhà và ở trường, dù ngôn ngữ hiển thị có thể khác nhau.
Khi chuyên viên không biết tiếng Việt, gia đình có thể cung cấp cách trẻ nói ở nhà, từ quen thuộc và tình huống dùng. Điều này giúp chuyên viên không đánh giá thấp năng lực giao tiếp của trẻ.
AAC song ngữ là quá trình điều chỉnh, không phải bài toán có một đáp án. Mục tiêu là trẻ có tiếng nói trong các mối quan hệ thật của mình.
Nguồn tham khảo
Các nguồn dưới đây được dùng để kiểm tra AAC, quyền ngôn ngữ và nhu cầu của người dùng AAC đa ngôn ngữ.