Bão, mưa lớn và ngập lụt ở Nhật Bản có thể làm trường học đóng cửa, tàu xe dừng, lịch trị liệu thay đổi và gia đình phải sơ tán. Với trẻ cần hỗ trợ phát triển, thay đổi đột ngột, tiếng mưa gió, nơi sơ tán đông người và thiếu đồ quen có thể làm căng thẳng tăng mạnh.
Chuẩn bị trước giúp gia đình giảm quyết định vội trong lúc thời tiết xấu.
Với gia đình Việt Nam tại Nhật Bản, khó khăn không chỉ là thiên tai. Ngôn ngữ cảnh báo, bản đồ nguy cơ, nơi sơ tán, thông báo của trường và quyết định đi hay ở đều có thể gây áp lực. Nếu trẻ cần hỗ trợ phát triển, gia đình nên chuẩn bị kế hoạch bằng những câu đơn giản trước mùa bão, không đợi đến lúc điện thoại liên tục báo động.
Theo dõi cảnh báo từ nguồn chính thức
Gia đình nên biết cách xem cảnh báo thời tiết, bản đồ nguy cơ và thông tin sơ tán từ địa phương. Không nên chỉ dựa vào tin truyền miệng hoặc mạng xã hội. Nếu tiếng Nhật khó, cần chuẩn bị nguồn đa ngôn ngữ hoặc người có thể hỗ trợ dịch.
Thông tin thời tiết thay đổi nhanh, vì vậy cần kiểm tra gần thời điểm bão hoặc mưa lớn.
Trước mùa mưa bão, gia đình nên kiểm tra khu vực mình sống có nguy cơ ngập, sạt lở hay nước sông dâng không. Thông tin này thường có trong bản đồ nguy cơ hoặc thông báo của địa phương. Nếu không hiểu tiếng Nhật, nên nhờ người tin cậy kiểm tra cùng một lần khi trời bình thường, rồi lưu lại đường dẫn hoặc ảnh chụp màn hình cần thiết.
Không nên chờ đến khi thấy nước dâng mới quyết định. Với trẻ khó di chuyển, nhạy cảm với đám đông hoặc cần thuốc, việc sơ tán muộn có thể khó hơn nhiều. Quyết định sơ tán cần tính đến cả tình trạng của trẻ và người chăm sóc, không chỉ khoảng cách địa lý.
Túi khẩn cấp cần tính đến nhu cầu của trẻ
Ngoài nước, thức ăn, thuốc và giấy tờ, trẻ có thể cần tai nghe, đồ ăn quen, vật trấn an, pin dự phòng, thẻ giao tiếp, bỉm, đồ vệ sinh hoặc bản tóm tắt y tế. Nếu trẻ dùng thuốc, cần hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ về cách chuẩn bị phù hợp.
Gia đình cũng nên nghĩ trước nơi sơ tán nào phù hợp hơn nếu trẻ quá nhạy cảm với đám đông.
Túi khẩn cấp cần được đặt ở nơi người lớn lấy được nhanh. Nếu trẻ có đồ vật trấn an, nên chuẩn bị bản thay thế nếu có thể, vì trong lúc vội có thể quên đồ quen. Với trẻ dùng thiết bị điện tử để giao tiếp hoặc bình tĩnh, pin dự phòng và cách sạc cũng là phần của kế hoạch.
Thuốc và thông tin y tế cần đặc biệt cẩn thận. Gia đình nên hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ về cách chuẩn bị thuốc dự phòng phù hợp, cách bảo quản và thông tin nào cần mang theo. Không tự thay đổi liều hoặc cách dùng thuốc chỉ vì lo thiên tai.
Chuẩn bị cho nơi sơ tán
Nơi sơ tán có thể ồn, sáng, đông người và thiếu riêng tư. Trẻ có thể khó ngủ, khó ăn, bị kích thích bởi tiếng loa hoặc không hiểu vì sao phải ở cùng nhiều người lạ. Gia đình có thể chuẩn bị tai nghe giảm ồn, thẻ giao tiếp, đồ ăn an toàn nếu phù hợp, khăn hoặc áo quen, và câu giải thích ngắn về việc gia đình đang ở nơi an toàn tạm thời.
Nếu địa phương có hỗ trợ cho người cần trợ giúp khi sơ tán, gia đình nên tìm hiểu trước. Tên gọi, cách đăng ký và phạm vi hỗ trợ có thể khác nhau tùy nơi, nên bài viết không thể thay thế thông tin của chính quyền địa phương. Việc cần làm là biết mình phải hỏi ở đâu trước khi có bão.
Luyện kế hoạch khi trời bình thường
Trẻ cần biết nếu bão đến thì gia đình có thể ở nhà, chuyển phòng, không đi học hoặc đến nơi sơ tán. Giải thích bằng lịch hình ảnh hoặc câu ngắn giúp trẻ bớt hoảng khi kế hoạch thay đổi.
Chuẩn bị thiên tai không thể loại bỏ mọi rủi ro, nhưng giúp gia đình có thêm điểm tựa trong ngày khó.
Luyện kế hoạch không cần làm trẻ sợ. Gia đình có thể tập những bước nhỏ như kiểm tra túi, đi thử đến điểm hẹn, nghe thử âm báo ở mức phù hợp hoặc xem hình nơi sơ tán. Sau đó, hãy nói rõ rằng luyện tập là để gia đình biết cách làm khi cần, không phải vì nguy hiểm đang xảy ra ngay.
Sau mỗi trận bão hoặc mưa lớn, gia đình nên ghi lại điều gì thiếu: nguồn thông tin nào dễ hiểu, đồ nào quên, trẻ phản ứng ra sao, và người lớn có đủ sức không. Kế hoạch thiên tai là thứ cần cập nhật theo tuổi của trẻ, nơi ở, sức khỏe và kinh nghiệm thực tế của gia đình.
Nguồn tham khảo
Các nguồn dưới đây được dùng để kiểm tra cảnh báo thời tiết, nguy cơ thiên tai và hướng dẫn sơ tán tại Nhật Bản.