Tạm về Việt Nam có thể là khoảng thời gian nhiều cảm xúc. Trẻ được gặp ông bà, họ hàng và một môi trường văn hóa quen thuộc với cha mẹ. Nhưng với một số trẻ cần hỗ trợ phát triển, chuyến đi cũng có thể làm nhịp sinh hoạt đảo lộn.
Sự thay đổi không xấu. Điều cần chuẩn bị là giúp trẻ hiểu chuyện gì sắp xảy ra và có điểm tựa khi quá tải.
Với cha mẹ, chuyến về Việt Nam có thể gắn với tình cảm, bổn phận gia đình và mong muốn trẻ gần gũi họ hàng. Với trẻ, đó có thể là chuyến đi dài, múi giờ khác, nhiều người chạm vào mình, tiếng ồn, đồ ăn lạ và kỳ vọng phải chào hỏi. Hai trải nghiệm này có thể rất khác nhau, nên người lớn cần chuẩn bị cầu nối.
Báo trước bằng cách trẻ hiểu
Trẻ có thể cần biết mình sẽ đi máy bay, ngủ ở đâu, gặp ai, tiếng ồn có thể nhiều hơn và lịch trong ngày sẽ khác. Với trẻ hiểu hình ảnh tốt hơn lời nói, gia đình có thể dùng ảnh nhà người thân, sân bay hoặc lịch ngắn theo từng ngày.
Không cần giải thích quá dài. Một vài thông tin lặp lại đều đặn thường hữu ích hơn một lần nói rất nhiều.
Thông tin nên bao gồm cả điều vui và điều khó. Trẻ có thể được gặp ông bà, ăn món mới, đi chơi, nhưng cũng có thể phải chờ ở sân bay, nghe nhiều tiếng ồn hoặc ngủ ở phòng khác. Khi trẻ biết trước cả phần khó, trẻ ít cảm thấy bị lừa hơn.
Nếu trẻ dùng AAC, thẻ hình hoặc ngôn ngữ chính là tiếng Nhật, gia đình cần chuẩn bị cách giao tiếp với họ hàng. Một vài câu hoặc hình ảnh về nghỉ, đau, không muốn, quá ồn, con cần mẹ có thể giúp trẻ giữ quyền cơ bản trong môi trường đông người.
Giữ một phần thói quen cũ
Khi về Việt Nam, giờ ăn, giờ ngủ và số người xung quanh có thể thay đổi mạnh. Nếu mọi thứ đều mới, trẻ dễ mệt. Gia đình nên giữ lại một số thói quen quan trọng như đồ ngủ quen thuộc, thời gian nghỉ yên tĩnh hoặc cách báo trước khi chuyển hoạt động.
Nếu họ hàng chưa hiểu nhu cầu của trẻ, cha mẹ có thể giải thích ngắn rằng trẻ cần thời gian làm quen, không phải trẻ vô lễ hay không muốn gần gũi.
Giữ thói quen cũ không có nghĩa là từ chối văn hóa gia đình. Đó là cách giúp trẻ có đủ ổn định để tham gia. Một đồ vật quen, trình tự ngủ ngắn, món ăn an toàn hoặc thời gian yên mỗi ngày có thể làm trẻ bớt quá tải và dễ gần gũi họ hàng hơn.
Cha mẹ có thể chuẩn bị trước với người thân: không ép ôm hôn, không trêu khi trẻ bịt tai, không gọi trẻ là hư khi cần nghỉ, và báo trước khi có kế hoạch đông người. Nói trước những điều này giúp giảm xung đột trong lúc mọi người đã mệt.
Chú ý sức của cha mẹ
Chuyến tạm về thường đặt cha mẹ vào vai trò phiên dịch, giải thích, giữ hòa khí và chăm trẻ cùng lúc. Nếu cha mẹ quá mệt, trẻ cũng dễ mất điểm tựa. Gia đình nên chọn vài ưu tiên, thay vì cố thăm mọi người và tham gia mọi hoạt động.
Có thể cần nói không với một số lịch hẹn. Điều này không có nghĩa là thiếu tình cảm với họ hàng. Với trẻ cần hỗ trợ phát triển, một chuyến đi ít hoạt động nhưng bình tĩnh có thể tốt hơn chuyến đi đầy đủ nghi lễ nhưng làm cả nhà kiệt sức.
Theo dõi sau khi quay lại Nhật
Sau chuyến đi, trẻ có thể cần vài ngày hoặc vài tuần để trở lại nhịp cũ. Nếu trẻ khó ngủ, dễ cáu, không muốn đi học hoặc bám người lớn hơn, gia đình nên nhìn đó như phản ứng với thay đổi trước khi vội kết luận.
Một chuyến tạm về tốt không nhất thiết là chuyến đi không có khó khăn. Nó là chuyến đi mà người lớn chuẩn bị đủ để trẻ có thể tham gia mà không bị quá sức.
Khi quay lại Nhật, gia đình có thể phục hồi nhịp bằng những bước nhỏ: giờ ngủ ổn định, giảm hoạt động ngoài lịch, chuẩn bị quay lại trường và nói lại với trẻ rằng chuyến đi đã kết thúc. Nếu trẻ có nhiều phản ứng sau chuyến đi, hãy ghi lại để lần sau điều chỉnh thời gian, lịch thăm họ hàng hoặc công cụ hỗ trợ.
Tạm về Việt Nam có thể là trải nghiệm quý. Khi người lớn nhìn cả nhu cầu văn hóa của gia đình và nhu cầu điều chỉnh của trẻ, chuyến đi có nhiều cơ hội trở thành ký ức kết nối thay vì chuỗi quá tải.
Nguồn tham khảo
Các nguồn dưới đây được dùng để kiểm tra hỗ trợ gia đình, sức khỏe tinh thần trẻ em và thay đổi môi trường.