Trẻ ngủ ngáy đôi khi được xem là bình thường hoặc dễ thương. Nhưng ngáy to, thở ngắt quãng, há miệng khi ngủ, ngủ không yên, đổ mồ hôi nhiều, buồn ngủ ban ngày hoặc khó tập trung có thể liên quan đến vấn đề hô hấp khi ngủ, bao gồm ngưng thở khi ngủ. Gia đình không nên tự chẩn đoán, nhưng nên biết khi nào cần hỏi bác sĩ.
Giấc ngủ kém có thể làm trẻ cáu gắt, khó chú ý, học chậm hơn, bùng nổ nhiều hơn hoặc bị hiểu nhầm là không hợp tác. Vì vậy, khi nói về hành vi và phát triển, giấc ngủ luôn đáng được hỏi. Một kế hoạch hỗ trợ học tập hoặc hành vi sẽ khó hiệu quả nếu trẻ đến lớp trong tình trạng thiếu ngủ kéo dài.
Ghi lại dấu hiệu ban đêm và ban ngày
Gia đình có thể quan sát trẻ có ngáy hầu như mỗi đêm không, có khoảng ngưng thở, thở gắng sức, ngủ tư thế lạ, hay thức giấc, tè dầm mới xuất hiện hoặc đau đầu buổi sáng không. Ban ngày, trẻ có buồn ngủ, khó dậy, hiếu động bất thường, giảm chú ý, dễ cáu hoặc học kém hơn không. Những thông tin này giúp bác sĩ hiểu vấn đề rộng hơn một câu “trẻ ngủ không tốt”.
Nếu có thể, ghi âm hoặc quay đoạn ngắn khi trẻ ngủ có thể giúp bác sĩ hiểu tình hình, miễn là bảo vệ quyền riêng tư của trẻ. Không cần quay dài hoặc chia sẻ công khai. Thông tin về viêm mũi, amidan, dị ứng, cân nặng, thuốc, tiền sử sức khỏe và thời điểm triệu chứng nặng hơn cũng có ích.
Không tự xử lý bằng thuốc ngủ hoặc mẹo không rõ
Không nên tự dùng thuốc ngủ, thực phẩm bổ sung hoặc sản phẩm hỗ trợ giấc ngủ cho trẻ khi chưa hỏi bác sĩ, đặc biệt nếu có dấu hiệu thở bất thường. Nếu vấn đề chính là hô hấp khi ngủ, làm trẻ buồn ngủ hơn mà không xử lý đường thở có thể nguy hiểm. Nề nếp ngủ ổn định vẫn hữu ích, nhưng nề nếp không thay thế đánh giá y tế khi trẻ ngáy to hoặc có dấu hiệu ngưng thở.
Gia đình cũng không nên chỉ mắng trẻ vì buồn ngủ ban ngày hoặc mất tập trung. Nếu trẻ ngủ không sâu, cơ thể trẻ có thể đang phải cố gắng cả đêm. Một trẻ có vẻ “tăng động” ban ngày đôi khi lại là trẻ đang thiếu ngủ.
Hỗ trợ phát triển cần tính đến giấc ngủ
Nếu trẻ đến lớp trong tình trạng thiếu ngủ, các chiến lược học tập và hành vi có thể kém hiệu quả. Gia đình và giáo viên nên trao đổi về giờ ngủ, mức tỉnh táo ban ngày, thời điểm trẻ khó nhất và những thay đổi gần đây. Nếu giáo viên thấy trẻ ngủ gật, khó tập trung hoặc cáu hơn, thông tin đó nên được chia sẻ với gia đình.
Với vấn đề hô hấp khi ngủ, bác sĩ có thể cần đánh giá thêm. Gia đình nên hỏi khi nào cần khám chuyên khoa, có cần kiểm tra tai mũi họng không, và dấu hiệu nào cần xử lý sớm hơn. Khi giấc ngủ được cải thiện, trẻ có thể dễ điều chỉnh cảm xúc và tham gia hơn. Đôi khi câu hỏi về phát triển bắt đầu từ một câu rất cơ bản: trẻ có ngủ và thở tốt không.
Đừng tách hành vi ban ngày khỏi chất lượng ngủ ban đêm
Một trẻ thiếu ngủ không phải lúc nào cũng buồn ngủ rõ ràng. Có trẻ lại trở nên hiếu động, dễ cáu, khó ngồi yên, phản ứng mạnh với yêu cầu hoặc học chậm hơn. Vì vậy, khi trẻ bị nhận xét là thiếu tập trung hoặc bùng nổ nhiều, gia đình và giáo viên nên hỏi thêm về giờ ngủ, tiếng ngáy, cách thở và mức tỉnh táo buổi sáng.
Thông tin từ trường có thể rất quan trọng. Giáo viên có thể ghi trẻ ngủ gật, đau đầu, khó bắt đầu bài, cáu vào cuối buổi hay cần nghỉ nhiều hơn. Những thông tin này không dùng để kết luận bệnh, nhưng giúp gia đình có lý do rõ ràng khi trao đổi với bác sĩ. Nếu chỉ nói trẻ hư hoặc lười, nguyên nhân sức khỏe có thể bị bỏ sót.
Khi đi khám, nên hỏi về bước tiếp theo cụ thể
Gia đình có thể hỏi bác sĩ dấu hiệu nào cho thấy cần kiểm tra thêm, có cần khám tai mũi họng, dị ứng, amidan hoặc vấn đề cân nặng không, và khi nào cần quay lại nếu triệu chứng không giảm. Nếu bác sĩ đề nghị theo dõi, gia đình nên hỏi cần theo dõi trong bao lâu và ghi những thông tin nào.
Không nên tự mua thiết bị, thuốc xịt, thực phẩm bổ sung hoặc mẹo ngủ chỉ vì quảng cáo nói giúp hết ngáy. Ngáy to và ngưng thở khi ngủ liên quan đến hô hấp, nên cần được xem trong bối cảnh y tế. Việc gia đình chuẩn bị quan sát tốt sẽ giúp buổi khám hiệu quả hơn, nhưng quyết định điều trị vẫn cần bác sĩ.
Nguồn tham khảo
Các nguồn dưới đây được dùng để kiểm tra ngưng thở khi ngủ, ngáy ở trẻ và tác động của giấc ngủ.