Điện thoại, máy tính bảng, trò chơi, video và mạng xã hội có thể mang lại niềm vui, học tập và kết nối. Nhưng với trẻ cần hỗ trợ phát triển, an toàn trực tuyến không thể chỉ dựa vào việc nhắc con đừng nói chuyện với người lạ. Một số trẻ khó hiểu ẩn ý, dễ tin người, khó nhận ra bị ép buộc hoặc không biết khi nào cần nhờ người lớn.
Mục tiêu không phải là làm trẻ sợ internet. Mục tiêu là giúp trẻ biết quy tắc, biết quyền riêng tư và biết tìm người tin cậy khi có điều khó chịu.
Dạy bằng tình huống cụ thể
Quy tắc trực tuyến nên rõ và có ví dụ. Không gửi ảnh cơ thể. Không cho địa chỉ nhà, trường, số điện thoại. Nếu ai đó yêu cầu giữ bí mật với bố mẹ hoặc giáo viên, phải báo người lớn tin cậy. Nếu con thấy hình ảnh làm con sợ hoặc khó chịu, con có thể đóng lại và gọi người lớn.
Với trẻ khó hiểu lời dài, có thể dùng bảng quy tắc bằng hình ảnh, kịch bản hội thoại hoặc danh sách người được phép nhắn tin. Cần dạy cả câu từ chối ngắn như con không gửi ảnh hoặc con sẽ hỏi mẹ trước.
Giám sát của người lớn nên phù hợp với tuổi, mức hiểu và nguy cơ. Trẻ lớn cần được tôn trọng riêng tư, nhưng vẫn cần đường dây hỗ trợ khi gặp nội dung nguy hiểm, bắt nạt, lừa đảo hoặc yêu cầu tình dục hóa.
Nói về sai lầm mà không làm trẻ im lặng
Trẻ có thể bấm nhầm, gửi nhầm, tin nhầm hoặc giấu vì sợ bị tịch thu thiết bị. Nếu mỗi sai lầm đều dẫn đến trừng phạt nặng, trẻ có thể không báo khi thật sự nguy hiểm. Người lớn nên nói rõ: nếu có chuyện làm con sợ hoặc xấu hổ, con vẫn có thể nói với người lớn và mình sẽ cùng xử lý.
Gia đình cũng cần chú ý việc người lớn đăng ảnh, video hoặc câu chuyện riêng tư của trẻ. Trẻ có quyền được tôn trọng hình ảnh và phẩm giá, kể cả khi trẻ còn nhỏ hoặc khó diễn đạt ý kiến.
Nếu có dấu hiệu trẻ bị đe dọa, tống tiền, dụ dỗ, bắt nạt hoặc bị yêu cầu gửi nội dung nhạy cảm, cần lưu bằng chứng phù hợp và liên hệ cơ quan, nền tảng hoặc tổ chức hỗ trợ tại địa phương. Đây là vấn đề an toàn, không phải lỗi của trẻ.
Nguồn tham khảo
Các nguồn dưới đây được dùng để kiểm tra khuyến nghị an toàn trực tuyến, quyền riêng tư và hỗ trợ trẻ em.