Ở Nhật Bản, trẻ nhỏ thường được mời đi khám sức khỏe theo các mốc do địa phương tổ chức. Đây không chỉ là dịp kiểm tra chiều cao, cân nặng hay răng miệng. Với nhiều gia đình, đây cũng là cơ hội để hỏi về phát triển, ngôn ngữ, ăn uống, giấc ngủ, hành vi, nuôi dạy và cách kết nối với tư vấn địa phương.

Mốc khám, địa điểm, nội dung, cách đặt lịch và hỗ trợ ngôn ngữ có thể khác theo thành phố, quận hoặc thị trấn nơi gia đình sống. Vì vậy, gia đình nên kiểm tra thư mời, sổ sức khỏe mẹ và con, trang thông tin của địa phương và số điện thoại liên hệ trước ngày khám.

Chuẩn bị trước để không quên điều cần hỏi

Buổi khám thường có nhiều người và thời gian hạn chế. Gia đình nên viết trước ba điều lo nhất, chẳng hạn trẻ chưa nói từ, không quay lại khi gọi, ăn rất ít, ngủ khó, hay bùng nổ, chưa đi được, không chơi với bạn hoặc gia đình không biết có nên đi tư vấn phát triển không. Viết trước giúp phụ huynh không bị quên khi phải nghe tiếng Nhật, điền giấy tờ và chăm trẻ cùng lúc.

Nếu gia đình dùng tiếng Việt ở nhà, nên ghi ví dụ trẻ hiểu và nói bằng tiếng Việt. Một trẻ chưa nói tiếng Nhật không nhất thiết giống một trẻ không hiểu ngôn ngữ nào. Ngược lại, nếu trẻ khó giao tiếp cả tiếng Việt ở nhà và tiếng Nhật ở trường mầm non, thông tin đó cũng rất quan trọng. Gia đình có thể ghi trẻ dùng cử chỉ, chỉ tay, kéo tay người lớn, nói từ đơn hay phản ứng với tên gọi như thế nào.

Mang thông tin giúp nhân viên y tế hiểu bối cảnh

Gia đình nên mang theo sổ sức khỏe mẹ và con, giấy tờ được yêu cầu, danh sách thuốc nếu có, thông tin khám hoặc trị liệu trước đây và ghi chú về sinh hoạt. Nếu trẻ sinh non, sinh nhẹ cân, từng nằm viện, có khó ăn ngủ hoặc đang được theo dõi chuyên khoa, những thông tin này nên được nói rõ. Nhân viên y tế cần bối cảnh để hiểu trẻ chứ không chỉ nhìn một khoảnh khắc trong buổi khám.

Nếu cần thông dịch, hãy hỏi địa phương trước, vì không phải nơi nào cũng có hỗ trợ ngay trong ngày. Nếu không có thông dịch, gia đình có thể chuẩn bị câu hỏi bằng tiếng Nhật đơn giản hoặc nhờ người tin cậy đi cùng nếu phù hợp. Tuy nhiên, khi thông tin liên quan đến sức khỏe và phát triển của trẻ, cần chú ý bảo mật và chọn người hỗ trợ mà gia đình cảm thấy an toàn.

Không nên che giấu lo lắng vì sợ bị đánh giá

Một số phụ huynh ngại nói rằng con ngủ rất khó, ăn uống căng thẳng, hay la hét, không nhìn khi gọi hoặc mình đang quá mệt. Nỗi sợ bị đánh giá là dễ hiểu, nhất là khi sống ở nước ngoài và chưa quen hệ thống. Nhưng nhân viên y tế cần thông tin thật để hướng dẫn bước tiếp theo. Nói ra lo lắng không có nghĩa là gia đình thất bại.

Gia đình cũng nên hỏi lại nếu không hiểu. Có thể hỏi kết quả hôm nay nghĩa là gì, cần theo dõi thêm bao lâu, có cần kiểm tra thính lực không, nên liên hệ ở đâu nếu lo về phát triển, và có tài liệu dễ hiểu không. Việc hỏi lại không phải phiền phức. Đó là cách bảo vệ quyền lợi của trẻ.

Sau buổi khám cần biết bước tiếp theo

Nếu được khuyên đi tư vấn phát triển, kiểm tra thính lực, gặp bác sĩ, tham gia lớp hỗ trợ hoặc chờ theo dõi, gia đình nên hỏi rõ liên hệ ở đâu, có cần đặt lịch không, mất phí không, có hỗ trợ ngôn ngữ không và bao lâu nên quay lại nếu chưa được liên hệ. Nếu gia đình chưa hiểu kết quả, có thể gọi lại cơ quan địa phương hoặc nhờ người hỗ trợ ngôn ngữ giúp xác nhận.

Khám sức khỏe địa phương là một điểm vào hệ thống hỗ trợ, không phải kỳ thi mà trẻ phải “đậu”. Dù kết quả là theo dõi thêm hay giới thiệu dịch vụ, gia đình nên giữ hồ sơ để dùng trong các buổi tư vấn sau. Với gia đình Việt Nam tại Nhật, việc hiểu cách đi từ khám sức khỏe sang tư vấn phát triển có thể giảm rất nhiều cảm giác lạc trong hệ thống.

Nguồn tham khảo

Các nguồn dưới đây được dùng để kiểm tra hệ thống tư vấn, hỗ trợ nuôi con và hồ sơ sức khỏe trẻ nhỏ tại Nhật Bản.