Khi có động đất, bão, mưa lớn, tai nạn, bệnh đột ngột hoặc trẻ đi lạc, việc hiểu thông tin nhanh là rất quan trọng. Với gia đình Việt Nam ở Nhật Bản, rào cản ngôn ngữ có thể làm phản ứng chậm hơn. Với trẻ cần hỗ trợ phát triển, sự chậm trễ này càng dễ tạo nguy cơ.
Chuẩn bị thông tin khẩn cấp đa ngôn ngữ không nên chờ đến khi có thảm họa. Gia đình cần biết trước mình sẽ xem thông tin ở đâu, bằng ngôn ngữ nào và gọi ai khi cần.
Chọn nguồn chính thức và dễ dùng
Gia đình nên lưu sẵn trang hoặc ứng dụng cung cấp thông tin khẩn cấp bằng nhiều ngôn ngữ, như thông tin của Cơ quan Quản lý Xuất nhập cảnh, NHK WORLD-JAPAN, JNTO hoặc trang phòng chống thiên tai của địa phương. Nếu địa phương có tài liệu tiếng Việt, hãy tải về hoặc lưu đường dẫn.
Không nên chỉ dựa vào mạng xã hội. Trong khủng hoảng, thông tin sai lan rất nhanh. Gia đình có thể dùng nhóm cộng đồng để biết tình hình xung quanh, nhưng quyết định sơ tán, đóng cửa trường, cảnh báo thời tiết hoặc hướng dẫn y tế nên kiểm tra với nguồn chính thức.
Với trẻ cần hỗ trợ, gia đình nên chuẩn bị thẻ thông tin có tên trẻ, ngôn ngữ trẻ hiểu, cách trẻ giao tiếp, dị ứng, thuốc, số liên lạc và điều giúp trẻ bình tĩnh. Nếu có thể, nên có bản tiếng Nhật đơn giản.
Luyện cách dùng trước khi cần thật
Gia đình có thể thử mở ứng dụng, tìm nơi sơ tán, xem bản đồ nguy cơ, đọc một cảnh báo mẫu và dạy trẻ vài hành động cơ bản như chờ ở điểm hẹn, đưa thẻ thông tin hoặc tìm người mặc đồng phục. Với trẻ khó hiểu lời nói, ảnh và lịch trình đơn giản sẽ hữu ích hơn lời giải thích dài.
Nếu trẻ dễ hoảng vì còi, loa, đám đông hoặc thay đổi nơi ngủ, túi khẩn cấp nên có đồ hỗ trợ cảm giác, đồ ăn an toàn, thuốc, bản sao giấy tờ và công cụ giao tiếp. Thông tin đa ngôn ngữ chỉ là một phần; trẻ còn cần cách giữ cơ thể bình tĩnh trong tình huống lạ.
Khi chuyển nhà sang địa phương khác, hãy kiểm tra lại nguồn thông tin khẩn cấp. Hệ thống cảnh báo và nơi sơ tán luôn gắn với nơi đang sống.
Thẻ thông tin của trẻ nên được viết đủ ngắn để người lạ có thể đọc nhanh trong lúc khẩn cấp. Gia đình có thể ghi trẻ hiểu tiếng Việt hay tiếng Nhật, trẻ có dùng AAC không, trẻ có thể hoảng khi bị chạm vào không, trẻ có dị ứng hoặc thuốc quan trọng không, và số liên lạc của người chăm sóc. Nếu trẻ dễ đi lạc, thông tin này cần dễ tìm trong cặp, túi áo hoặc vật dụng trẻ thường mang.
Gia đình cũng nên luyện với trẻ cách đưa thẻ cho người lớn an toàn. Với một số trẻ, chỉ nói khi lạc hãy nhờ giúp không đủ. Trẻ cần biết người mặc đồng phục là ai, điểm hẹn ở đâu, và nếu không nói được thì đưa thẻ như thế nào. Luyện trước bằng hình ảnh hoặc chơi vai nhẹ nhàng giúp trẻ không phải học kỹ năng mới trong lúc đang sợ.
Thông tin khẩn cấp cần được kiểm tra theo mùa và theo địa phương
Ở Nhật Bản, rủi ro không giống nhau giữa các vùng. Có nơi cần chú ý động đất và sóng thần, có nơi cần mưa lớn, sạt lở hoặc tuyết. Khi gia đình chuyển nhà, đổi trường hoặc đi du lịch trong nước, nguồn thông tin khẩn cấp cũng nên được kiểm tra lại. Nơi sơ tán, cảnh báo địa phương và đường an toàn có thể khác hoàn toàn với nơi ở cũ.
Gia đình có thể đặt lịch kiểm tra túi khẩn cấp và thẻ thông tin vài tháng một lần. Trẻ lớn lên, thuốc thay đổi, số điện thoại đổi, ngôn ngữ trẻ hiểu cũng thay đổi. Một thẻ thông tin cũ có thể gây nhầm lẫn trong lúc khẩn cấp, nên việc cập nhật nhỏ nhưng đều đặn rất đáng làm.
Người hỗ trợ xung quanh cũng cần cùng một thông tin
Thông tin đa ngôn ngữ sẽ kém hiệu quả nếu chỉ cha mẹ biết. Giáo viên, người đưa đón, ông bà, hàng xóm thân thiết hoặc cơ sở trẻ đang theo học nên biết gia đình dùng nguồn nào và liên hệ ai khi có sự cố. Với trẻ có nguy cơ đi lạc hoặc không nói được khi hoảng, người lớn xung quanh càng cần hiểu cách giao tiếp của trẻ.
Gia đình không cần chia sẻ mọi chi tiết riêng tư. Chỉ cần chia sẻ phần phục vụ an toàn: tên gọi của trẻ, ngôn ngữ trẻ hiểu, cách trẻ báo khó chịu, điều không nên làm khi trẻ hoảng và số liên lạc khẩn cấp. Nguyên tắc là đủ thông tin để bảo vệ trẻ, nhưng vẫn tôn trọng quyền riêng tư của gia đình.
Nguồn tham khảo
Các nguồn dưới đây được dùng để kiểm tra thông tin khẩn cấp đa ngôn ngữ và hỗ trợ người nước ngoài tại Nhật.