Buổi sáng thường là khoảng thời gian ngắn nhưng chứa rất nhiều yêu cầu. Trẻ phải thức dậy, ăn, đi vệ sinh, thay đồ, chuẩn bị cặp, ra khỏi nhà và chuyển từ không gian gia đình sang trường hoặc nơi trông trẻ. Nếu trẻ khó chuyển hoạt động, khó xử lý lời nói dài hoặc nhạy cảm với cảm giác, buổi sáng có thể trở thành điểm căng thẳng nhất trong ngày.
Khi buổi sáng rối, gia đình dễ nghĩ trẻ cố tình chậm hoặc không hợp tác. Nhưng nhiều khi vấn đề nằm ở lượng yêu cầu quá dày, người lớn quá vội và trẻ chưa có đủ cấu trúc để biết bước tiếp theo. Hỗ trợ buổi sáng không phải làm thay trẻ mọi thứ, mà là giảm hỗn loạn để trẻ có thể tham gia.
Buổi sáng nên được nhìn như một chuỗi chuyển hoạt động
Từ lúc mở mắt đến lúc ra khỏi nhà, trẻ phải chuyển qua nhiều trạng thái. Mỗi lần chuyển đều cần dừng một việc, bắt đầu việc khác và điều chỉnh cơ thể. Với trẻ nhỏ hoặc trẻ có nhu cầu hỗ trợ, chuỗi chuyển này có thể quá dài.
Gia đình có thể chọn vài bước thật cần thiết. Nếu làm giường, chọn phụ kiện, chơi thêm và ăn một bữa phức tạp đều đặt vào cùng buổi sáng, trẻ dễ quá tải. Có những việc có thể chuyển sang tối hôm trước, như chọn quần áo, chuẩn bị cặp hoặc đặt giày ở cửa.
Khi bước ít hơn và thứ tự rõ hơn, trẻ dễ dự đoán. Một nề nếp không cần đẹp, chỉ cần lặp lại đủ để trẻ biết sau khi đánh răng là mặc áo, sau mặc áo là mang cặp.
Lời nhắc ngắn thường hiệu quả hơn nói nhiều
Trong lúc vội, người lớn thường nhắc liên tục. Nhưng càng nhiều lời, trẻ càng khó chọn thông tin chính. Một trẻ đang buồn ngủ có thể không xử lý được câu dài như con nhanh lên, hôm nay muộn rồi, mẹ đã nói bao nhiêu lần, sao con vẫn chưa mặc áo.
Lời nhắc nên ngắn, cụ thể và gắn với bước hiện tại. Thay vì nói chuẩn bị đi học đi, có thể nói mang tất. Khi trẻ làm xong, chuyển sang bước tiếp theo. Với một số trẻ, bảng hình ảnh hoặc đồ vật đặt theo thứ tự còn dễ hiểu hơn lời nói.
Nếu trẻ không phản ứng, người lớn nên kiểm tra xem trẻ có nghe, có hiểu và có biết bắt đầu không. Không phản ứng không phải lúc nào cũng là chống đối. Có khi trẻ bị kẹt ở bước đầu tiên.
Giảm quyết định vào thời điểm trẻ còn mệt
Buổi sáng không phải lúc lý tưởng để trẻ phải quyết định quá nhiều. Chọn áo, chọn món ăn, chọn đồ chơi mang theo, chọn xem video nào đều có thể kéo dài thời gian và gây xung đột. Với trẻ khó chuyển hoạt động, một lựa chọn mở có thể làm cả chuỗi sinh hoạt chậm lại.
Gia đình có thể giới hạn lựa chọn. Trẻ có thể chọn giữa hai áo đã được chuẩn bị, hoặc chọn uống nước trước hay mặc áo trước. Lựa chọn nhỏ giúp trẻ có quyền chủ động mà không làm buổi sáng mất kiểm soát.
Nếu trẻ rất khó rời khỏi nhà, nên xem hoạt động trước đó có quá hấp dẫn không. Mở màn hình hoặc trò chơi dài ngay trước giờ đi có thể khiến chuyển hoạt động khó hơn. Một hoạt động ngắn, có điểm kết thúc rõ, thường phù hợp hơn.
Nhìn lại giấc ngủ và nhịp tối hôm trước
Buổi sáng khó không bắt đầu từ buổi sáng. Nếu trẻ ngủ muộn, ngủ không sâu, hoặc tối hôm trước quá kích thích, cơ thể trẻ có thể chưa sẵn sàng. Gia đình nên xem giờ ngủ, hoạt động trước khi ngủ và mức mệt của trẻ khi thức dậy.
Điều này không có nghĩa là mọi gia đình đều dễ tạo lịch ngủ lý tưởng. Công việc, nhà ở, anh chị em và lịch sinh hoạt của người lớn đều ảnh hưởng. Nhưng nếu buổi sáng là vấn đề kéo dài, việc xem lại buổi tối thường cho nhiều manh mối.
Khi gia đình đã thử nhiều cách mà buổi sáng vẫn thường xuyên kết thúc bằng la hét, đi học muộn hoặc trẻ quá căng thẳng, nên trao đổi với giáo viên hoặc chuyên viên. Có thể cần điều chỉnh yêu cầu ở nhà, hỗ trợ chuyển tiếp đến lớp hoặc xem thêm yếu tố lo âu, cảm giác, chú ý và ngủ.
Nguồn tham khảo
Các nguồn dưới đây được dùng để kiểm tra cách mô tả cấu trúc, nề nếp buổi sáng, chuyển hoạt động và hỗ trợ trẻ trong các thời điểm gia đình dễ căng thẳng.