Một số trẻ rất vất vả với toán dù cố gắng. Trẻ có thể khó hiểu số lượng, nhầm dấu, quên bước tính, không nhớ bảng cộng trừ, khó đọc đồng hồ hoặc hoảng khi thấy bài toán có lời văn. Nếu người lớn chỉ nói trẻ lười học toán, trẻ có thể bắt đầu tin rằng mình kém thông minh.
Khó khăn học toán có nhiều dạng. Một số trẻ cần thêm thời gian và cách dạy cụ thể. Một số trẻ có thể cần đánh giá học tập để xem có khó khăn đặc thù về toán hay không. Gia đình không nên tự chẩn đoán, nhưng có thể quan sát và tìm hỗ trợ sớm.
Toán không chỉ là làm phép tính
Toán đòi hỏi cảm giác về số, hiểu lượng, nhớ ký hiệu, làm theo trình tự, đọc ngôn ngữ bài toán và kiểm tra kết quả. Một trẻ có thể đếm thuộc lòng nhưng không hiểu số nào nhiều hơn. Một trẻ có thể làm được khi có vật thật nhưng không làm được trên giấy.
Gia đình nên xem trẻ khó ở bước nào. Trẻ có nhận ra số không, có hiểu nhiều ít không, có nhớ cách làm không, có bị kẹt khi bài toán có chữ không. Mỗi khó khăn cần cách hỗ trợ khác nhau.
Ở nhà, nếu luyện toán luôn kết thúc bằng nước mắt, nên dừng lại để xem lại cách học. Lặp lại cùng một kiểu bài nhiều lần chưa chắc giúp nếu trẻ chưa hiểu nền tảng.
Lo âu toán có thể làm khó khăn nặng hơn
Khi trẻ nhiều lần thất bại, trẻ có thể sợ toán. Cơ thể căng thẳng làm trí nhớ và chú ý giảm, khiến trẻ càng khó làm. Người lớn càng thúc, trẻ càng hoảng. Vòng này cần được cắt bằng hỗ trợ bình tĩnh và vừa sức.
Giáo viên có thể dùng vật thật, hình ảnh, bước nhỏ, thời gian thêm hoặc cách giải thích khác. Gia đình có thể hỏi trường đang dạy theo cách nào để không làm trẻ rối bằng quá nhiều phương pháp cùng lúc.
Điều quan trọng là trẻ được thấy mình có thể hiểu một phần nào đó. Thành công nhỏ giúp giảm nỗi sợ.
Khi cần trao đổi thêm
Nếu trẻ khó toán kéo dài, ảnh hưởng đến học tập, tự tin và sinh hoạt, gia đình nên trao đổi với giáo viên hoặc chuyên viên đánh giá. Cần xem đọc hiểu, ngôn ngữ, chú ý, trí nhớ làm việc và các yếu tố khác.
Hỗ trợ toán nên cụ thể. Nói cố gắng hơn thường không đủ. Trẻ cần biết dùng công cụ nào, học bước nào trước, được kiểm tra tiến triển ra sao và khi nào cần điều chỉnh.
Toán là một ngôn ngữ của đời sống. Khi trẻ được hỗ trợ đúng, mục tiêu không chỉ là điểm số mà là khả năng hiểu và dùng số trong thế giới thật.
Quan sát toán trong đời sống hằng ngày
Khó khăn học toán không chỉ xuất hiện trên vở bài tập. Trẻ có thể khó chia đồ ăn công bằng, hiểu tiền, xem giờ, ước lượng thời gian, theo thứ tự bước nấu ăn hoặc biết số lượng còn lại. Những tình huống này giúp gia đình thấy toán có ảnh hưởng đến tự lập và sinh hoạt ra sao.
Nếu trẻ làm tốt khi có vật thật nhưng khó trên giấy, điều đó cho thấy trẻ có thể cần cầu nối từ trải nghiệm cụ thể sang ký hiệu. Nếu trẻ hiểu phép tính nhưng hoảng khi đọc lời văn, rào cản có thể nằm ở ngôn ngữ hơn là số. Quan sát như vậy giúp hỗ trợ chính xác hơn.
Tránh dùng tốc độ làm thước đo duy nhất
Nhiều trẻ hiểu toán nhưng cần thêm thời gian để nhớ bước, kiểm tra dấu hoặc viết câu trả lời. Nếu lớp học chỉ đánh giá qua tốc độ, trẻ có thể bị xem là yếu hơn khả năng thật. Điều này đặc biệt quan trọng với trẻ có khó khăn chú ý, trí nhớ làm việc, vận động viết hoặc lo âu.
Trường học có thể xem xét thời gian thêm, giảm số bài lặp lại, cho dùng vật hỗ trợ hoặc cho trẻ giải thích bằng lời trước khi viết. Những điều chỉnh này cần gắn với mục tiêu bài học và được xem lại, không phải cho trẻ tránh toán mãi.
Bảo vệ cảm giác có thể học được
Khi trẻ liên tục nghe rằng mình dở toán, nỗi sợ có thể lớn hơn chính bài toán. Gia đình và giáo viên nên tìm điểm trẻ có thể hiểu, dù rất nhỏ, rồi xây tiếp từ đó. Thành công nhỏ như hiểu nhiều ít, dùng trục số, nhớ một cách kiểm tra hoặc giải được bài bằng vật thật đều có giá trị.
Nếu trẻ cần đánh giá chuyên sâu, kết quả nên được dùng để thiết kế hỗ trợ, không phải để đóng khung trẻ. Trẻ khó toán vẫn cần được tiếp cận kiến thức theo cách công bằng và được thấy toán có liên quan đến đời sống của mình.
Nguồn tham khảo
Các nguồn dưới đây được dùng để kiểm tra cách mô tả khó khăn học toán, dyscalculia và hỗ trợ học sinh trong trường.