Nhà trẻ và mẫu giáo là nơi trẻ học rất nhiều điều ngoài chữ số và chữ cái. Trẻ học chờ lượt, ăn cùng nhóm, chuyển hoạt động, chơi với bạn, nghe lời cô, tự chăm sóc và xử lý cảm xúc khi xa gia đình. Vì vậy, nếu trẻ cần hỗ trợ phát triển thêm, thông tin từ nhà trẻ hoặc mẫu giáo rất quan trọng.
Gia đình không cần chờ đến khi vấn đề trở nên nghiêm trọng mới trao đổi. Một cuộc nói chuyện sớm, cụ thể và tôn trọng có thể giúp người lớn hiểu trẻ tốt hơn trong cả hai môi trường: nhà và lớp.
Hỏi giáo viên về tình huống cụ thể
Thay vì chỉ hỏi con có ngoan không, gia đình nên hỏi trẻ gặp khó ở lúc nào. Trẻ khó trong giờ ăn, giờ ngủ, chuyển hoạt động, chơi nhóm, hoạt động bàn hay khi ra sân. Mỗi tình huống cho thấy nhu cầu khác nhau.
Giáo viên cũng có thể thấy những điều gia đình không thấy ở nhà. Trẻ có thể nói ít ở lớp nhưng nói nhiều ở nhà, hoặc ngược lại. Sự khác biệt này không phải là ai đúng ai sai. Nó giúp hiểu môi trường nào làm trẻ dễ tham gia hơn.
Gia đình có thể chia sẻ điều giúp trẻ ở nhà, như báo trước bằng hình ảnh, lời nhắc ngắn hoặc chỗ yên tĩnh. Nếu trường thấy cách đó phù hợp, có thể thử điều chỉnh nhỏ trong lớp.
Hỗ trợ ở lớp thường bắt đầu từ nề nếp
Trẻ ở nhà trẻ và mẫu giáo thường cần nề nếp rõ. Lịch sinh hoạt, tín hiệu chuyển hoạt động, vị trí ngồi, cách xếp hàng và cách gọi trẻ đều có thể ảnh hưởng đến khả năng tham gia. Hỗ trợ không nhất thiết là can thiệp lớn.
Một trẻ khó chuyển hoạt động có thể cần báo trước. Một trẻ nhạy cảm với tiếng ồn có thể cần chỗ nghỉ ngắn. Một trẻ chưa nói tốt có thể cần hình ảnh để chọn hoặc xin giúp. Những điều chỉnh này giúp trẻ tham gia cùng nhóm tốt hơn.
Gia đình nên hỏi điều gì nhà trường có thể làm trong điều kiện lớp học thật. Mục tiêu là tìm hỗ trợ khả thi, không đặt toàn bộ gánh nặng lên giáo viên hay gia đình.
Chia sẻ thông tin cần bảo vệ trẻ
Khi nói về khó khăn của trẻ, người lớn nên dùng ngôn ngữ tôn trọng. Không nên gọi trẻ là hư, kỳ lạ hoặc gây rối. Có thể nói trẻ đang khó chờ lượt, khó bình tĩnh khi quá ồn, hoặc cần người lớn báo trước rõ hơn.
Nếu trẻ có báo cáo đánh giá hoặc khuyến nghị từ chuyên viên, gia đình có thể chọn phần liên quan để chia sẻ. Không phải lúc nào cũng cần gửi toàn bộ giấy tờ. Điều quan trọng là nhà trẻ hoặc mẫu giáo hiểu cách hỗ trợ trẻ trong sinh hoạt hằng ngày.
Hỗ trợ ở giai đoạn này nên giúp trẻ cảm thấy lớp học là nơi an toàn để học và chơi. Khi người lớn phối hợp sớm, trẻ có nhiều cơ hội tham gia tích cực hơn.
Dùng quan sát của nhà trẻ để chuẩn bị tư vấn
Nhà trẻ và mẫu giáo thường thấy trẻ trong nhóm, trong giờ ăn, khi chơi ngoài sân và khi chuyển hoạt động. Đây là những thông tin rất quý khi gia đình đi tư vấn phát triển hoặc gặp bác sĩ. Gia đình có thể nhờ giáo viên ghi vài ví dụ cụ thể thay vì chỉ nhận xét chung rằng trẻ chậm, nghịch hoặc nhút nhát.
Ví dụ, thông tin trẻ khó chờ lượt trong trò chơi nhóm, dễ khóc khi tiếng trống vang lên, hoặc chỉ nói với một cô quen sẽ giúp chuyên viên hiểu rõ hơn nhiều so với một câu “con không hòa nhập”. Càng cụ thể, kế hoạch hỗ trợ càng ít phụ thuộc vào phỏng đoán.
Hỗ trợ cần vừa sức với lớp học thật
Một lớp nhà trẻ có nhiều trẻ, lịch sinh hoạt dày và giáo viên phải chăm cả nhóm. Vì vậy, đề xuất hỗ trợ cần thực tế. Những điều chỉnh nhỏ như ảnh lịch ngày, báo trước chuyển hoạt động, vị trí ngồi ít quá tải hơn, một câu nhắc thống nhất hoặc một nơi nghỉ ngắn có thể dễ duy trì hơn kế hoạch quá phức tạp.
Gia đình và giáo viên nên hẹn thời điểm xem lại. Nếu điều chỉnh không hiệu quả, không nên kết luận trẻ không hợp tác ngay. Có thể công cụ chưa đúng, thời điểm chưa phù hợp, hoặc trẻ cần hỗ trợ giao tiếp rõ hơn.
Bảo vệ quan hệ giữa trẻ và giáo viên
Ở giai đoạn mầm non, quan hệ an toàn với giáo viên là nền quan trọng. Nếu trẻ bị nhắc lỗi liên tục trước nhóm, trẻ có thể sợ lớp và khó học hơn. Người lớn nên tìm cách hướng dẫn riêng, dùng lời ngắn, khen nỗ lực thật và tránh biến khó khăn phát triển thành hình ảnh xấu của trẻ trước bạn bè.
Khi giáo viên hiểu trẻ không cố ý làm phiền mà đang cần hỗ trợ, cách phản ứng trong lớp thường dịu hơn. Điều đó giúp trẻ có thêm cơ hội thử lại thay vì bị đóng khung là trẻ khó.
Nguồn tham khảo
Các nguồn dưới đây được dùng để kiểm tra cách mô tả giáo dục hòa nhập, phối hợp gia đình, trường học và hỗ trợ trẻ trong môi trường giáo dục sớm.