Mặc quần áo là việc người lớn làm mỗi ngày nên dễ bị xem là đơn giản. Nhưng với trẻ, đây là một hoạt động phức tạp. Trẻ cần biết trước sau, phối hợp hai tay, giữ thăng bằng, cảm nhận cơ thể, xử lý chất liệu vải, chịu được nhãn áo hoặc đường may, và hiểu yêu cầu của người lớn trong lúc thường đang vội.
Khi trẻ không chịu mặc áo, mặc ngược, kéo mãi không xong hoặc khóc vì một loại quần áo, gia đình có thể rất bực. Tuy nhiên, trước khi kết luận trẻ lười hoặc cố tình, nên nhìn xem hoạt động này đang khó ở phần nào. Mỗi phần khó sẽ cần cách hỗ trợ khác nhau.
Mặc quần áo là kỹ năng tự chăm sóc
Kỹ năng tự chăm sóc không chỉ giúp trẻ độc lập hơn, mà còn ảnh hưởng đến lòng tự tin và khả năng tham gia ở trường, khi đi chơi hoặc khi sinh hoạt cùng gia đình. Trẻ tự kéo được quần, mang được giày hoặc biết cởi áo khoác khi nóng có thể tham gia đời sống linh hoạt hơn.
Trẻ phát triển kỹ năng này dần dần. Ban đầu trẻ hợp tác bằng cách đưa tay, duỗi chân, kéo một phần. Sau đó trẻ học cởi món dễ, mặc món đơn giản, rồi mới đến cúc áo, khóa kéo, dây giày hoặc phân biệt trước sau. Gia đình nên ghi nhận các bước nhỏ, vì mỗi bước đều là tiến triển thật.
Nếu trẻ luôn cần người lớn làm thay, cần xem lý do là trẻ chưa có kỹ năng, thiếu thời gian luyện, quần áo quá khó, hay người lớn thường vội nên làm hộ. Làm hộ không xấu khi cần đi nhanh, nhưng nếu lúc nào cũng làm hộ, trẻ ít cơ hội học.
Cảm giác có thể làm việc mặc đồ trở nên rất khó
Một số trẻ phản ứng mạnh với nhãn áo, đường may, tất, cổ áo chật, quần bò cứng hoặc áo khoác dày. Người lớn có thể thấy những chi tiết này nhỏ, nhưng với trẻ nhạy cảm, cảm giác đó có thể rất khó chịu. Nếu trẻ thường kéo áo, cởi tất, khóc khi mặc đồ mới hoặc chỉ chịu một vài loại vải, yếu tố cảm giác cần được xem xét.
Gia đình có thể quan sát loại quần áo nào trẻ dễ chịu hơn. Quần áo mềm, ít nhãn, đường may nhẹ, kích cỡ vừa và cách mặc có thể dự đoán được thường giúp trẻ giảm căng thẳng. Với những dịp bắt buộc mặc đồng phục hoặc trang phục đặc biệt, nên cho trẻ làm quen trước thay vì đợi đúng sáng hôm đó mới thử.
Điều chỉnh cảm giác không có nghĩa là trẻ sẽ không bao giờ học mặc đồ khác. Nó giúp trẻ có nền an toàn để học dần, thay vì bắt đầu bằng một cuộc chiến mỗi sáng.
Chia nhỏ bước để trẻ biết mình phải làm gì
Nhiều trẻ không biết bắt đầu từ đâu khi người lớn nói mặc đồ đi. Câu này chứa nhiều bước nhỏ: chọn đồ, cởi đồ ngủ, tìm mặt trước, đưa tay vào áo, kéo xuống, mặc quần, mang tất, mang giày. Với trẻ khó lập kế hoạch hoặc khó theo trình tự, yêu cầu chung như vậy rất dễ quá tải.
Gia đình có thể chia thành một bước ngắn. Ví dụ, trước hết chỉ cần đưa tay vào tay áo, sau đó kéo áo xuống. Hình ảnh, đặt quần áo theo thứ tự, hoặc làm mẫu chậm cũng có thể giúp. Một số trẻ học tốt hơn khi người lớn đứng cạnh làm cùng, thay vì chỉ đứng xa nhắc.
Nếu trẻ làm sai, nên sửa bằng chỉ dẫn cụ thể. Câu xoay áo lại để hình ở phía trước dễ hiểu hơn câu con mặc sai rồi. Mục tiêu là giúp trẻ học trình tự, không làm trẻ xấu hổ.
Cân bằng giữa tự lập và nhịp sống gia đình
Buổi sáng là lúc gia đình dễ căng nhất. Nếu để trẻ tự mặc toàn bộ trong ngày đi học, cả nhà có thể muộn. Nhưng nếu vì vội mà người lớn luôn làm hết, trẻ lại không có thời gian luyện. Cần tách thời điểm luyện kỹ năng khỏi thời điểm phải ra khỏi nhà đúng giờ.
Gia đình có thể chọn buổi tối, cuối tuần hoặc lúc chơi giả vờ để luyện một phần. Trẻ có thể mặc đồ cho búp bê, kéo khóa áo khoác khi không vội, hoặc tập mang giày trong vài phút. Khi kỹ năng khá hơn, mới đưa dần vào buổi sáng.
Nếu khó khăn kéo dài, ảnh hưởng đến tự chăm sóc, đi học hoặc gây căng thẳng lớn, gia đình có thể trao đổi với nhà hoạt động trị liệu. Chuyên viên có thể xem vận động tinh, phối hợp cơ thể, cảm giác, trình tự và môi trường để gợi ý cách hỗ trợ phù hợp.
Nguồn tham khảo
Các nguồn dưới đây được dùng để kiểm tra cách mô tả kỹ năng tự chăm sóc, hoạt động trị liệu, trình tự sinh hoạt và vai trò của mặc quần áo trong phát triển trẻ.