Chỗ ngồi trong lớp có vẻ là chi tiết nhỏ, nhưng với một số trẻ, nó ảnh hưởng lớn đến khả năng học. Trẻ ngồi gần cửa có thể bị phân tâm, ngồi giữa lớp đông có thể quá tải, ngồi xa bảng có thể khó nhìn, hoặc ngồi gần bạn nói chuyện nhiều có thể khó tập trung.
Điều chỉnh chỗ ngồi không phải là ưu tiên đặc biệt theo nghĩa tiêu cực. Đó có thể là một hỗ trợ hợp lý để trẻ tiếp cận bài học và tham gia lớp tốt hơn.
Chỗ ngồi cần gắn với nhu cầu cụ thể
Không có vị trí tốt nhất cho mọi trẻ. Một trẻ cần ngồi gần giáo viên để nghe chỉ dẫn. Một trẻ cần ngồi ở mép lớp để dễ nghỉ ngắn khi quá tải. Một trẻ cần tránh ánh sáng chói. Một trẻ cần gần bạn hỗ trợ tích cực.
Gia đình và giáo viên nên trao đổi về lý do điều chỉnh. Nếu chỉ nói cho con ngồi bàn đầu, hỗ trợ có thể chưa đúng. Nếu nói con khó nghe chỉ dẫn nhóm và dễ mất bước đầu, ngồi gần giáo viên trong một thời gian thử nghiệm sẽ rõ mục tiêu hơn.
Khi mục tiêu rõ, giáo viên cũng dễ quan sát xem điều chỉnh có hiệu quả không.
Chỗ ngồi không thay thế các hỗ trợ khác
Đổi chỗ ngồi có thể giúp, nhưng không giải quyết mọi vấn đề. Nếu trẻ không hiểu chỉ dẫn, cần lời ngắn hoặc hình ảnh. Nếu trẻ quá tải vì tiếng ồn, cần cách nghỉ hoặc giảm kích thích. Nếu trẻ khó viết, cần điều chỉnh nhiệm vụ. Chỗ ngồi chỉ là một phần của kế hoạch.
Gia đình nên tránh kỳ vọng rằng chỉ cần đổi chỗ là mọi khó khăn biến mất. Sau khi thử, cần xem trẻ có bắt đầu bài nhanh hơn không, có ít bỏ lỡ chỉ dẫn hơn không, có bớt căng không và có tham gia tốt hơn không.
Nếu không hiệu quả, đó là thông tin để thử điều chỉnh khác.
Cần giữ phẩm giá của trẻ
Một số trẻ không muốn bị tách ra hoặc bị bạn chú ý. Khi điều chỉnh chỗ ngồi, giáo viên cần cân nhắc cách làm để trẻ không cảm thấy bị phạt. Có thể giải thích chung rằng mỗi bạn có cách học khác nhau, hoặc thay đổi sắp xếp lớp sao cho tự nhiên hơn.
Gia đình cũng nên hỏi cảm nhận của trẻ nếu trẻ đủ lớn. Một hỗ trợ chỉ có ích khi trẻ có thể dùng nó mà không thấy xấu hổ quá mức.
Điều chỉnh chỗ ngồi là ví dụ nhỏ nhưng rất thực tế của giáo dục hòa nhập: thay đổi môi trường để trẻ có cơ hội tham gia tốt hơn.
Giáo viên nên thử điều chỉnh trong thời gian đủ rõ rồi xem dữ liệu. Trẻ có nghe chỉ dẫn tốt hơn không, ít rời chỗ hơn không, ít che tai hơn không, bắt đầu bài nhanh hơn không. Nếu không có thay đổi, có thể chỗ ngồi chưa đúng rào cản hoặc trẻ cần hỗ trợ khác đi kèm. Điều chỉnh không nên giữ mãi chỉ vì đã thử một lần.
Gia đình cũng cần biết lý do đổi chỗ để giải thích cho trẻ. Nếu trẻ nghĩ mình bị phạt hoặc bị tách khỏi bạn, hỗ trợ có thể tạo thêm lo lắng. Một câu như cô đổi chỗ để con nghe rõ hơn và dễ xin nghỉ khi ồn có thể giúp trẻ hiểu mục đích.
Nên thử theo giả thuyết, không đổi chỗ theo cảm tính
Trước khi đổi chỗ, giáo viên có thể viết một giả thuyết ngắn: trẻ bỏ lỡ chỉ dẫn vì ngồi xa giáo viên, trẻ quá tải vì gần cửa, hoặc trẻ khó nhìn bảng vì ánh sáng. Sau đó thử một thay đổi trong thời gian giới hạn và quan sát. Cách làm này giúp lớp học không rơi vào vòng đổi chỗ liên tục mà không biết điều gì thật sự giúp trẻ.
Nếu trẻ lớn hơn, nên hỏi trẻ vị trí nào dễ học và vị trí nào khó. Trẻ có thể nói điều người lớn không thấy, như tiếng máy lạnh, mùi từ hành lang, bạn phía sau hay chạm ghế, hoặc ánh sáng làm mắt mỏi. Khi trẻ được tham gia quyết định, hỗ trợ dễ trở thành công cụ của trẻ hơn là hình phạt từ người lớn.
Chỗ ngồi cũng liên quan đến quan hệ bạn bè
Một vị trí tốt về mặt học tập nhưng làm trẻ bị cô lập hoàn toàn có thể tạo vấn đề mới. Nếu trẻ luôn ngồi riêng ở góc lớp, cần xem trẻ có còn cơ hội làm việc nhóm, hỏi bạn, tham gia trò chơi và cảm thấy thuộc về lớp không. Giáo dục hòa nhập không chỉ là nghe bài rõ hơn, mà còn là được tham gia cộng đồng lớp học.
Vì vậy, điều chỉnh chỗ ngồi nên đi cùng cách tổ chức hoạt động. Trẻ có thể ngồi vị trí giảm kích thích trong lúc nghe giảng, nhưng vẫn có bạn ghép đôi phù hợp khi làm nhóm. Hỗ trợ tốt thường linh hoạt theo hoạt động, thay vì đóng khung trẻ vào một chỗ suốt cả ngày.
Nguồn tham khảo
Các nguồn dưới đây được dùng để kiểm tra cách mô tả hỗ trợ hợp lý, điều chỉnh môi trường lớp học và giáo dục hòa nhập.