Sinh nhật thường được xem là ngày vui của trẻ. Nhưng với trẻ cần hỗ trợ phát triển, một bữa tiệc sinh nhật theo khuôn mẫu có thể rất căng: nhiều người nhìn, bài hát lớn, thổi nến, mở quà trước đám đông, trò chơi nhóm, chụp ảnh liên tục, đồ ăn lạ và lịch sinh hoạt bị thay đổi. Trẻ có thể là nhân vật chính nhưng lại không cảm thấy an toàn trong chính ngày của mình.
Một sinh nhật hòa nhập không cần hoàn hảo hay cầu kỳ. Nó cần giúp trẻ được chúc mừng theo cách phù hợp với khả năng, sở thích và trạng thái cảm giác của trẻ. Niềm vui của trẻ quan trọng hơn hình ảnh bữa tiệc trong mắt người lớn.
Hỏi trẻ muốn gì bằng cách trẻ trả lời được
Nếu trẻ có thể nói, người lớn nên hỏi trẻ muốn sinh nhật như thế nào. Nhưng câu hỏi mở như "con muốn gì" đôi khi quá khó. Gia đình có thể đưa lựa chọn cụ thể: tiệc đông hay chỉ gia đình, bánh ở nhà hay ngoài tiệm, có hát sinh nhật hay không, mời một bạn hay nhiều bạn, mở quà ngay hay để sau.
Với trẻ giao tiếp bằng cử chỉ, tranh, thiết bị hỗ trợ hoặc lựa chọn trực quan, gia đình cũng có thể hỏi bằng hình ảnh. Trẻ không cần trình bày kế hoạch hoàn chỉnh mới được tham gia quyết định. Chỉ cần chọn một vài yếu tố quan trọng cũng đã giúp ngày sinh nhật gần với trẻ hơn.
Nếu trẻ không thích được chú ý, có thể chúc mừng nhẹ nhàng. Nếu trẻ thích chủ đề đặc biệt nhưng không thích tiệc đông, gia đình có thể trang trí nhỏ trong nhà. Sinh nhật là của trẻ, không chỉ là dịp người lớn thể hiện tình thương theo cách người lớn quen thuộc.
Giảm quá tải từ âm thanh, ánh sáng và lịch trình
Những phần tưởng vui có thể là phần khó nhất. Bài hát sinh nhật lớn, tiếng vỗ tay, pháo giấy, ánh đèn, bóng bay nổ, hoặc mọi người cùng gọi tên có thể làm trẻ quá tải. Gia đình nên quyết định trước phần nào giữ, phần nào đổi và phần nào bỏ.
Trẻ có thể được báo trước trình tự bằng lịch hình ảnh: khách đến, chơi ngắn, ăn bánh, nghỉ, mở quà, kết thúc. Nếu trẻ khó chuyển hoạt động, nên có tín hiệu báo trước. Nếu trẻ dễ mệt, bữa tiệc nên ngắn. Nếu trẻ nhạy âm, có thể hát nhỏ, chỉ vài người hát, hoặc không hát.
Một phòng nghỉ hoặc góc yên tĩnh rất quan trọng. Trẻ cần biết mình có thể rời khỏi đám đông mà không bị trách. Nghỉ không làm mất vui; nghỉ giúp trẻ quay lại nếu còn sức.
Nói trước với khách mời về cách tôn trọng trẻ
Khách mời thường có ý tốt nhưng có thể vô tình gây áp lực. Gia đình nên nói trước vài điều cần tôn trọng: không ép trẻ ôm hôn, không trêu khi trẻ bịt tai, không chạm vào đồ trấn an, không hỏi dồn, không tự ý quay video khi trẻ khó chịu, và không bình luận rằng trẻ hư hoặc kỳ.
Thông tin chia sẻ không cần quá riêng tư. Có thể nói rằng trẻ dễ quá tải khi đông người nên gia đình sẽ cho trẻ nghỉ khi cần. Hoặc trẻ không thích bị quay bất ngờ nên mong mọi người hỏi trước. Cách nói ngắn, cụ thể thường hiệu quả hơn giải thích dài về chẩn đoán.
Nếu có trẻ khác tham gia, người lớn nên hướng dẫn cách chơi phù hợp. Bạn nhỏ có thể không biết vì sao chủ nhân bữa tiệc không muốn chơi trò ồn, hoặc vì sao cần chờ thêm. Khi người lớn hướng dẫn nhẹ nhàng, các em dễ hợp tác hơn.
Chọn trò chơi có nhiều cách tham gia
Trò chơi sinh nhật thường có luật nhanh, loại người thua, nhiều tiếng reo và yêu cầu chờ lượt. Với một số trẻ, điều này khó hơn nhiều so với người lớn tưởng. Trò chơi hòa nhập nên có luật rõ, thời gian ngắn, ít loại người chơi và có vai trò khác nhau để trẻ chọn.
Một trẻ có thể không muốn chạy nhưng thích phát thẻ. Một trẻ khác không muốn nói trước nhóm nhưng thích chọn nhạc. Có trẻ chỉ muốn quan sát trước khi tham gia. Những cách tham gia này đều hợp lệ. Hòa nhập không có nghĩa mọi trẻ làm cùng một việc cùng một lúc.
Gia đình cũng nên chuẩn bị phương án nếu trẻ không muốn tham gia phần đã lên kế hoạch. Thay đổi kế hoạch không làm hỏng sinh nhật. Đôi khi bỏ một trò chơi đúng lúc giúp giữ được bầu không khí vui cho cả nhóm.
Bảo vệ quyền riêng tư trong ảnh và video
Sinh nhật thường có nhiều ảnh và video. Nhưng trẻ có quyền không bị ghi hình trong lúc khó chịu, khóc, quá tải hoặc bị ép làm điều mình không muốn. Gia đình nên thống nhất trước ai được chụp, ảnh có đăng lên mạng không, có cần hỏi trẻ không và khi nào nên cất điện thoại.
Với trẻ lớn hơn, nên hỏi ý kiến trẻ về ảnh của mình. Với trẻ nhỏ hoặc trẻ chưa thể tự quyết rõ, người lớn cần bảo vệ thay. Một khoảnh khắc "dễ thương" với người lớn có thể là khoảnh khắc xấu hổ với trẻ sau này.
Khách mời cũng nên được nhắc không đăng ảnh có mặt trẻ khác nếu chưa được đồng ý. Quyền riêng tư là một phần của môi trường an toàn, không phải chi tiết phụ.
Sau tiệc, nhìn lại bằng thước đo của trẻ
Một bữa tiệc thành công không phải là mọi kế hoạch diễn ra đúng. Thành công có thể là trẻ mỉm cười khi ăn bánh, trẻ biết xin nghỉ, trẻ chơi với một bạn trong vài phút, hoặc trẻ kết thúc ngày mà không kiệt sức. Gia đình nên nhìn lại bằng thước đo của trẻ, không chỉ bằng kỳ vọng của người lớn.
Nếu có phần khó, hãy ghi lại để lần sau điều chỉnh. Có thể khách quá đông, giờ tiệc trùng giờ ngủ, âm thanh quá lớn, hoặc trẻ không thích mở quà trước mặt mọi người. Những dữ liệu này giúp sinh nhật năm sau tốt hơn.
Sinh nhật hòa nhập là một cách nói với trẻ rằng con được mừng vì chính con, không phải vì con đã chịu đựng thành công một khuôn mẫu. Khi thông điệp đó rõ, bữa tiệc dù nhỏ vẫn có giá trị lớn.
Nguồn tham khảo
Các nguồn dưới đây được dùng để kiểm tra hỗ trợ hòa nhập, chơi và quyền riêng tư của trẻ.