Nhiều gia đình ở Việt Nam tìm ngôn ngữ trị liệu khi trẻ chậm nói, nói không rõ, khó hiểu lời, khó giao tiếp xã hội hoặc có khó khăn ăn nuốt. Tuy nhiên, tên gọi ngôn ngữ trị liệu có thể được dùng rất rộng, và chất lượng dịch vụ có thể khác nhau giữa bệnh viện, trung tâm, trường và chuyên viên tư nhân.
Gia đình cần biết mình đang tìm hỗ trợ cho giao tiếp của trẻ, không chỉ tìm cách làm trẻ nói nhiều hơn.
Hỏi về đánh giá trước khi hỏi bài tập
Một chuyên viên nên tìm hiểu trẻ hiểu lời thế nào, giao tiếp bằng cách nào, chơi ra sao, nghe có vấn đề không, gia đình dùng ngôn ngữ nào, trẻ có khó ăn nuốt không và môi trường ở nhà, trường như thế nào. Nếu chỉ cho bài tập miệng hoặc bắt lặp từ mà không đánh giá bối cảnh, gia đình nên hỏi thêm.
Mục tiêu có thể là trẻ biết gọi giúp, dùng thêm từ, hiểu chỉ dẫn, dùng thẻ tranh, chơi luân phiên, kể lại sự kiện hoặc ăn uống an toàn hơn. Mục tiêu cần gắn với đời sống, không chỉ là phát âm một âm trong phòng trị liệu.
Với trẻ chưa nói, AAC có thể cần được xem xét sớm. Dùng AAC không có nghĩa là từ bỏ lời nói.
Gia đình là một phần của trị liệu
Ngôn ngữ phát triển trong sinh hoạt hằng ngày. Nếu gia đình không hiểu cách hỗ trợ ở nhà, một vài buổi trị liệu mỗi tuần rất khó đủ. Gia đình nên hỏi mình có thể làm gì trong bữa ăn, lúc tắm, chơi, đọc sách và đi đường.
Nếu trẻ sống trong môi trường song ngữ hoặc có người thân nói nhiều phương ngữ, chuyên viên cần biết. Không nên đánh giá trẻ chỉ bằng một ngôn ngữ mà trẻ ít dùng.
Khi chọn nơi trị liệu, hãy chú ý sự tôn trọng với trẻ. Trẻ cần được khuyến khích giao tiếp, không bị ép đến mức sợ người lớn và sợ lời nói.
Nguồn tham khảo
Các nguồn dưới đây được dùng để kiểm tra vai trò phục hồi chức năng, ngôn ngữ trị liệu và hỗ trợ giao tiếp cho trẻ.