Trẻ có thể vỗ tay, xoay bánh xe, xếp đồ theo hàng, hỏi đi hỏi lại một câu, xem cùng một đoạn video hoặc chơi một cách rất giống nhau mỗi ngày. Với người lớn, hành vi lặp lại đôi khi trông kỳ lạ hoặc làm gián đoạn sinh hoạt. Nhưng trước khi tìm cách dừng lại, cần hỏi hành vi đó đang có ý nghĩa gì với trẻ.
Một số hành vi giúp trẻ điều hòa cảm giác. Một số giúp trẻ dự đoán thế giới. Một số là cách giao tiếp khi trẻ chưa có đủ lời. Một số khác có thể là dấu hiệu trẻ đang căng thẳng, mệt hoặc quá tải.
Không phải hành vi lặp lại nào cũng cần dừng ngay
Nếu hành vi không gây nguy hiểm, không làm trẻ đau và không cản trở quá nhiều việc ăn, ngủ, học, chơi, người lớn có thể quan sát thay vì cấm ngay. Việc cấm đột ngột có thể làm trẻ mất cách tự trấn an, nhất là khi chưa có kỹ năng thay thế.
Điều cần chú ý là mức độ và bối cảnh. Hành vi tăng lên khi phòng ồn, khi trẻ bị yêu cầu chuyển hoạt động, khi có người lạ hay khi trẻ chờ quá lâu không. Nếu có, hành vi lặp lại có thể là tín hiệu quá tải.
Khi hành vi gây nguy hiểm, như đập đầu, cắn tay mạnh hoặc chạy khỏi nơi an toàn, cần can thiệp để bảo vệ trẻ. Nhưng ngay cả lúc đó, câu hỏi vẫn là trẻ cần gì và có cách nào an toàn hơn để đáp ứng nhu cầu đó.
Biến sở thích lặp lại thành cầu nối
Một số trẻ học tốt hơn khi người lớn bắt đầu từ thứ trẻ thích. Nếu trẻ thích tàu, có thể dùng tàu để học chờ lượt, đếm, kể chuyện hoặc giao tiếp. Nếu trẻ thích xoay, có thể tìm hoạt động vận động an toàn hơn. Nếu trẻ hỏi đi hỏi lại, có thể dùng lịch hình ảnh hoặc câu trả lời cố định để giảm bất an.
Gia đình và giáo viên không cần biến mọi sở thích thành bài học. Trẻ cũng cần thời gian vui chơi thật sự. Điều quan trọng là giữ cân bằng giữa tôn trọng sở thích của trẻ và mở rộng dần trải nghiệm.
Nếu hành vi lặp lại thay đổi đột ngột, tăng mạnh hoặc đi kèm đau, mất ngủ, ăn kém, tự làm đau, nên trao đổi với chuyên viên phù hợp. Hành vi là thông tin, không phải kết luận cuối cùng.
Nguồn tham khảo
Các nguồn dưới đây được dùng để kiểm tra biểu hiện lặp lại, cảm giác và hỗ trợ phát triển.