Nhiều gia đình chỉ tìm hỗ trợ khi mọi thứ đã vượt quá sức chịu đựng: trẻ không đến trường, cha mẹ kiệt sức, anh chị em căng thẳng, hoặc trong nhà có nguy cơ an toàn. Nhưng hỗ trợ càng đến muộn, càng khó cho cả gia đình. Khi mọi người đã quá mệt, ngay cả một lời khuyên đúng cũng khó thực hiện.
Xin giúp đỡ trước khủng hoảng không phải là làm quá. Đó là cách bảo vệ trẻ và người chăm sóc. Gia đình không cần chứng minh mình đã chịu đủ đau mới xứng đáng được giúp.
Dấu hiệu cần xin hỗ trợ sớm
Gia đình nên tìm người hỗ trợ khi người chăm sóc mất ngủ kéo dài, thường xuyên nổi nóng, sợ ở một mình với trẻ, không còn duy trì được sinh hoạt cơ bản, hoặc khi trẻ có hành vi gây nguy hiểm, tự làm đau, bỏ chạy, từ chối trường học kéo dài. Anh chị em trong nhà cũng có thể là dấu hiệu: nếu các em luôn lo sợ, né về nhà hoặc phải gánh vai trò người lớn, gia đình cần thêm hỗ trợ.
Những dấu hiệu này không có nghĩa gia đình thất bại. Chúng cho thấy hệ thống hiện tại đang quá mỏng. Khi một người chăm sóc phải làm mọi việc một mình quá lâu, khủng hoảng dễ xảy ra hơn.
Nếu có nguy cơ làm hại bản thân hoặc người khác, trẻ mất tích, hoặc gia đình không thể bảo đảm an toàn trước mắt, cần liên hệ hỗ trợ khẩn cấp ngay theo hệ thống địa phương. Không nên cố chịu một mình.
Hỗ trợ có thể bắt đầu từ bước nhỏ
Không phải lúc nào cũng cần một kế hoạch lớn. Gia đình có thể nói với giáo viên, bác sĩ, chuyên viên trị liệu, người thân đáng tin cậy hoặc quầy tư vấn địa phương rằng tình hình đang vượt sức. Một cuộc gọi, một buổi trao đổi hoặc một tin nhắn rõ ràng có thể mở ra bước tiếp theo.
Điều quan trọng là nói cụ thể điều đang khó, không chỉ nói "mọi thứ ổn" vì sợ bị đánh giá. Ví dụ, gia đình có thể nói trẻ không ngủ nhiều đêm, phụ huynh không còn đủ bình tĩnh, trẻ bỏ chạy khi chuyển hoạt động, hoặc anh chị em trong nhà đang rất căng.
Khi nhu cầu được nói rõ, người khác dễ giúp hơn. Một yêu cầu cụ thể như cần người đi cùng buổi họp, cần giảm bài tập tại nhà, cần tư vấn về giấc ngủ hoặc cần kế hoạch an toàn sẽ dễ xử lý hơn một lời kêu cứu quá chung.
Phòng ngừa tốt hơn xử lý sau đổ vỡ
Khi gia đình được hỗ trợ sớm, có thể điều chỉnh lịch trị liệu, giảm yêu cầu ở nhà, thêm người hỗ trợ, làm kế hoạch an toàn, kết nối dịch vụ hoặc cho người chăm sóc có thời gian nghỉ. Những bước nhỏ này có thể ngăn tình huống xấu hơn.
Phòng ngừa không có nghĩa mọi khó khăn biến mất. Nó có nghĩa gia đình không phải chờ đến lúc có sự cố mới được chú ý. Với trẻ cần hỗ trợ phát triển, nhiều khủng hoảng có dấu hiệu báo trước: mệt kéo dài, quá tải sau trường, tăng từ chối, ngủ kém, hoặc nhiều lần suýt nguy hiểm.
Ghi lại các dấu hiệu này trong vài dòng có thể giúp cuộc trao đổi với trường, bác sĩ hoặc chuyên viên rõ hơn.
Chuẩn bị câu nói trước khi quá mệt
Khi khủng hoảng đến gần, gia đình thường không còn sức giải thích dài. Vì vậy, nên chuẩn bị sẵn vài câu ngắn khi còn tương đối bình tĩnh. Ví dụ, gia đình có thể viết ra rằng hiện tại trẻ đang ngủ rất ít, người chăm sóc không còn đủ sức giữ an toàn một mình, hoặc gia đình cần một buổi trao đổi trong tuần này.
Một đoạn ghi chú ngắn cũng giúp vượt qua cảm giác ngại mở lời. Khi phải gọi điện hoặc gửi tin nhắn trong lúc căng thẳng, gia đình có thể dựa vào ghi chú đó để không bỏ sót điều quan trọng. Nếu có rào cản ngôn ngữ, nên chuẩn bị cả bản tiếng mẹ đẻ và bản ngôn ngữ dùng tại trường hoặc cơ sở y tế.
Vượt qua cảm giác xấu hổ khi xin giúp
Một số phụ huynh ngại nói vì sợ bị đánh giá là không biết nuôi con. Một số gia đình nhập cư lo rào cản ngôn ngữ hoặc sợ hệ thống. Những cảm giác này rất thật, nhưng chúng không nên khiến gia đình im lặng đến khi không còn sức.
Gia đình có thể bắt đầu với người đáng tin nhất. Không cần kể toàn bộ câu chuyện cho mọi người. Chỉ cần nói phần cần thiết để nhận hỗ trợ an toàn. Nếu người đầu tiên không phù hợp, điều đó không có nghĩa mọi hỗ trợ đều vô ích.
Tìm hỗ trợ sớm là một kỹ năng chăm sóc gia đình. Nó không làm cha mẹ kém đi. Nó giúp trẻ có nhiều người lớn đủ sức hơn ở quanh mình.
Nguồn tham khảo
Các nguồn dưới đây được dùng để kiểm tra chăm sóc người chăm sóc, sức khỏe tinh thần và hỗ trợ gia đình.